Toernooi Linares stage voor Ponomariov

Bij zijn eerste test in Linares blijft de 18-jarige schaakgrootmeester Ponomariov fier overeind.

De magie van het schaaktoernooi in Linares is al vaak bezongen. Garry Kasparov noemde het ooit een jaarlijkse retraite waar de beste spelers onderling de balans opmaken en voor het komende jaar de onderlinge krachtsverhoudingen bepalen. De organisatoren zelf spreken graag van het Wimbledon van het schaken, nergens vind je een mooier toernooi. Zo hoogdravend drukt niet iedereen zich uit.

Vladimir Kramnik merkte na zijn debuut op dat hij vooraf gewaarschuwd was dat hij hier schaken op een hoger plan zou beleven. Maar hij had het verschil niet gezien met andere sterke toernooien, waar hij aan mee had gedaan. Ruslan Ponomariov, de laatste speler die dit jaar na veel getouwtrek aan het spelersveld werd toegevoegd, heeft een nieuwe invalshoek gevonden. De 18-jarige FIDE-wereldkampioen zegt dat hij naar Linares is gekomen om een beetje te trainen. Hij wil wel eens zien hoe het langzame, klassieke speeltempo hem af gaat.

Op het WK in Moskou duurde een partij tussen de drie en vier uur, in Linares behoort zeven uur tot de mogelijkheden. Dat is voornamelijk erg lang, vindt Ponomariov, als je bedenkt dat de eerste vijftien of twintig zetten toch al thuis bestudeerd zijn. Verder gelooft hij niet dat er hier veel op het spel staat, ook al denkt de buitenwereld daar anders over. Er valt hier toch geen officiële titel te winnen, of wel soms?

Ponomariov is vaak met Karpov vergeleken, uiteraard vanwege zijn buitengewone talent, maar voornamelijk vanwege zijn tengere gestalte en zijn sluike haar. Die vergelijking vergeet je snel als hij met zijn opmerkelijk diepe stem begint te praten en zijn heldere ogen mee laat spreken. Dan wordt alles aan hem wat oppervlakkig gezien spichtig en schriel lijkt ineens pezig en knokig. Ook heeft hij een goed gevoel voor humor. Als hij voor de zoveelste keer de vraag krijgt voorgelegd of Linares toch niet heel anders is, schiet hij in de lach en antwoordt: ,,Tja, wat is anders? Kasparov moet maar eens naar Kramatorsk komen, daar zal hij weer iets heel anders zien.''

Eigenlijk had hij liever niet meegedaan. De WK-match tegen Ivantsjoek kostte veel energie en het beetje dat hij nog over had raakte hij snel kwijt tijdens de ontvangsten, buffetten en persconferenties die thuis op hem wachtten. Opmerkelijk genoeg geeft de grootmeester uit Oekraïne nu toe dat de agressieve brief van de burgemeester van Linares, die Ponomariov verweet dat hij niet de moed had om tegen `echte grootmeesters' te spelen, hem uiteindelijk over de streep trok. ,,Ik zat me al op te winden over alle geruchten die de ronde deden over mijn mogelijke deelname, maar toen werd ik pas echt kwaad en besloot ik mee te doen.''

Gebrek aan zelfvertrouwen heeft hij nooit gehad. Ponomariov weet wat hij wil en weet dat al heel lang. Op zijn elfde verliet hij zijn ouderlijk huis in Gorlovka om bij zijn trainer in Kramatorsk te gaan wonen. De resultaten bleven niet uit. Op zijn veertiende werd hij de jongste grootmeester ooit en vier jaar later ook de jongste wereldkampioen in de schaakgeschiedenis. Zelf keek Ponomariov daar niet van op. ,,Ik wist altijd wel dat ik grote prijzen zou gaan winnen. Het is niet alsof ik een of andere loterij heb gewonnen.''

Voorlopig verloopt zijn trainingsstage in Andalusië alleraardigst. Van de afstraffing waar menige criticus van het FIDE-WK stiekem op had gehoopt, is weinig terechtgekomen. Misschien ook wel omdat hij geen druk voelt. Of zoals hij zelf zegt: ,,Ik ben hier aan niets of niemand iets verplicht.'' Dat is niet helemaal waar. In Oekraïne heeft zijn wereldtitel veel losgemaakt. Zijn sponsor heeft het budget inmiddels flink opgeschroefd en ondersteunt nu het hele eerste team van Kramatorsk. Bovendien wordt binnen afzienbare tijd een schaakschool geopend die de naam van de nieuwe vedette zal dragen en stippelt een team van adviseurs zijn toekomst uit.

In de elfde ronde verdedigde Ponomariov zonder veel moeite zijn tweede plaats, een half punt achter Kasparov. Dat was een tegenvaller voor Kasparov, die op meer gehoopt zal hebben omdat hij zelf met wit tegen Ivantsjoek speelde en Ponomariov met zwart tegen Sjirov. Met gezonde manoeuvres probeerde de koploper de voorsprong te gebruiken om een lastige drukstelling op te bouwen, maar Ivantsjoek gaf geen krimp. Geconcentreerd spelend richtte hij een ondoordringbare veste op en na drie uur legde Kasparov zich neer bij remise.

Op dat moment kon Kasparov zien dat Ponomariov zijn openingsproblemen ruimschoots had opgelost en kon hij zich opnieuw verwijten maken over de halve punten die hij in de eerste week heeft laten liggen. Ponomariov moest nog een kleine twee uur nablijven, want Sjirov ploeterde langdurig door in een doodgebloede stand. Toen Sjirov uiteindelijk dan toch toegaf dat hij geen greintje voordeel had, nam Ponomariov het halve punt met een brede glimlach in ontvangst.

Commentaar op de partij achtte hij bij het verlaten van de speelzaal overbodig. Maar zijn blik leek te vertellen dat hij met het speeltempo van de FIDE niet zo lang had hoeven wachten op Sjirov, die gênant lang door bleef spelen.