TEFAF is groot museum met prijskaartjes

Rubens, Rothko en Maori-sieraden, het is allemaal te zien en te koop op de 15de TEFAF in Maastricht, 's werelds belangrijkste kunst- en antiekbeurs.

Ze hangt een beetje achteraf, maar ze is de onbetwiste koningin van de TEFAF, 's werelds meest prestigieuze kunst- en antiekbeurs, die gisteren in Maastricht is geopend.

Minerva (1635) van Rembrandt is een schilderij met veel gouden lichteffecten van een zeer Hollands aandoende godin met blonde lokken, die opkijkt uit een opengeslagen boek. Otto Naumann uit New York heeft het doek, waarvoor volgens hem Saskia model stond, in sterk vervuilde staat gekocht en laten restaureren en biedt het nu aan voor 45 miljoen euro, het duurste schilderij ooit op de TEFAF. Hij hoopt dat het in een museum komt. Er zouden al enkele musea in Europa en de Verenigde Staten het oog op het doek hebben laten vallen, maar is het de vraag of ze de financiering rond krijgen. Een museum in Seattle had het bedrag bijna voor elkaar, vertelt Naumann, maar moest het geld uitgeven aan een geplande nieuwe vleugel.

De TEFAF, die voor de 15de keer wordt gehouden, is weer één groot museum waar handelaren hun mooiste aanwinsten uitstallen. In veelal fraai ingerichte stands worden schilderijen van Rubens, Cranach, Sisley , Rothko, Van Dongen en Brancusi zij aan zij gepresenteerd met mummiemaskers, Chinese terracotta beelden, Maori-sieraden, historisch glaswerk, meubelen, porselein, zilver, manuscripten en juwelen. Dit jaar doen 201 handelaren uit dertien landen mee. Prijzen variëren van enkele duizenden tot miljoenen euro`s. Behalve uit Europa zijn er ook deelnemers uit Canada en de Verenigde Staten. Om de toeloop aan te kunnen – net als vorig jaar worden er 75.000 bezoekers verwacht – is de beurs dit jaar een dag langer open.

Werk van bekende en onbekende oude meesters is een van de belangrijkste pijlers van de beurs. Kunsthandelaren tonen er hun mooiste landschappen, portretten, stillevens of bijbelse en mythologische taferelen. Galerie Neuse uit Bremen komt met het schilderij Pan en Syrinx, waaraan Rubens en Jan Breughel de Jonge samen hebben gewerkt. Van de Duitse renaissance-schilder Lucas Cranach de Oude (1472-1553), die behalve schilder ook wijntapper, apotheker, drukker, boekhandelaar en politicus was, is voor 5 miljoen euro Venus en Amor, of de honingdief te koop bij Bernheimer uit München. Cranach schilderde Amor, omringd door boze bijen, terwijl hij een pijnlijk sprongetje maakt. Een piepjonge Venus, gehuld in een doorzichtige sluier, kijkt onaangedaan toe.

Veel belangstelling is er voor een van de vroegste tekeningen van Michelangelo (1475-1564), van een treurende vrouw, die vorig jaar opdook in de bibliotheek van Castle Howard in Yorkshire waar hij vastgelijmd zat in een album met verder onbelangrijke tekeningen. Prijs: ongeveer 13 miljoen euro. Tot de recente herontdekkingen hoort ook een vroeg schilderij uit 1615-16 van de heilige Philippus door Anthony van Dyck (een miljoen euro), ooit onderdeel van een incomplete serie van Christus en de twaalf apostelen.

Jan Morsink Ikonen viert zijn 25-jarig bestaan met een jubileumcollectie en heeft de hand kunnen leggen op een zeldzame, 17de-eeuwse Koningsdeur, het centrale deel van de ikonostase, uit Noord-Rusland. De deur dient als poort naar de hemel en staat open tijdens het voorlezen van het evangelie. De stand aan de overkant wordt beheerst door een enorm timpaan van bisschop Donatus die een draak zegent. Het is van Giovanni Della Robbia, een van de leden van een Florentijnse kunstenaarsfamilie die veelkleurige met emailglazuur bedekte terracottareliëfs maakten. Op de TEFAF is van nog twee leden van de familie werk te zien.

De sectie moderne kunst, waarin de nadruk ligt op de moderne klassieken, is dit jaar met 32 deelnemers groter dan ooit. Nieuw is de Duitse galerie Michael Werner met in zijn collectie werken van Beuys, Klee, Manzoni en Schwitters. Fotografie komt mondjesmaat voor op de TEFAF. De moderne kunst-galerie Daniel Blau, die onder andere een houtskooltekening van Gilbert en George aanbiedt, heeft een reeks foto's van omstreeks 1850. Daaronder zijn opnamen van de 19de-eeuwse fotograaf Maxime Du Camp, die samen met de schrijver Gustave Flaubert in 1849 naar Egypte reisde en een impressie van dat land maakte.

Het is niet alleen de schilderkunst waar het internationale publiek op afkomt. Bij de zwaar bewaakte stands van `La Haute Joaillerie du Monde' glimmen en schitteren de juwelen van Cartier, Harry Winston en andere juweliers van wereldfaam. Blikvanger hier is een oogverblindend art deco collier bij Cartier uit 1928, gemaakt in 1928 voor de maharadja Sir Bhupindar Singh van Patiala in India. Het vijfsnoerige sieraad dook in 1998 in deplorabele staat op in Londen. Veel van de 2930 diamanten ontbraken, waaronder de wereldberoemde gele De Beers-diamant, de op zes na grootste ter wereld. Cartier heeft de reconstructie op zich genomen.

Niet alle van tevoren in pers en catalogus aangekondigde stukken zijn op de beurs te vinden. Ze hebben, zoals een exemplaar van De Denker van Rodin, al voor de beurs een koper gevonden, tot verdriet van de TEFAF die het liefst met zoveel mogelijk topstukken pronkt.

cspagina 23

TEFAF, MECC Maastricht. T/m 17/3, dag 11-19u, 17/3 tot 18u. www.tefaf.com.