President van Zimbabwe erft lege etalages

Wie dit weekeinde de presidentsverkiezingen in Zimbabwe wint, treft een economie aan duigen. De melk en de maïs zijn op en schuldeisers staan in de rij.

Met ongeloof kijken de dames in geel op de hoek van de Robert Mugabe Way en First Avenue naar boven. Sinds kerstmis hebben de vrouwen geen spat meer uit de hemel zien komen. En nu rent de stad voor onderdak. Regen, eindelijk regen. De droogte van de afgelopen maanden heeft Zimbabwe veranderd in een gele en verdorde vlakte, waar de maïs net als de boeren treurig naar beneden kijkt.

Het gebrek aan regenval in combinatie met de desastreuze gevolgen van de staatsgeleide landinvasies hebben de Zimbabweanen op rantsoen gedwongen. Volgens het wereldvoedselprogramma van de Verenigde Naties dreigen meer dan een half miljoen Zimbabweanen om te komen van de honger. In de gewelddadige aanloop van de presidentsverkiezingen is de inflatie opgezweept tot meer dan 100 procent, is de werkloosheid gestegen tot 60 procent en hebben IMF en Wereldbank hun geldstroom naar de hulpbehoevende regering van Robert Mugabe stopgezet. Wie de presidentsverkiezingen aanstaand weekeinde ook wint, Mugabe of zijn rivaal Morgan Tsvangirai, de overwinnaar erft een economie aan duigen.

De dames in geel symboliseren het verval van wat ooit de hoop van Afrika werd genoemd. Ze handelen in het enige wat Zimbabweanen tegenwoordig nog aan buitenlanders kunnen slijten: hun geld. Terwijl de officiële bank niet meer dan 55 Zimbabweaanse dollars geeft voor een Amerikaanse dollar, geven de dames er meer dan driehonderd, wat meer in de buurt komt van de reële waarde van de nationale munt.

Door vast te houden aan een vaste wisselkoers verbergt de regering Mugabe zich voor de schuldeisers in het buitenland. De electriciteitsrekening die buurland Zuid-Afrika elke maand aan Zimbabwe presenteert, gaat uit van de `officiële' koers. Het licht in Zimbabwe kan nog net blijven branden omdat de regering zijn ogen sluit voor de werkelijke waarde van de Zimbabweaanse dollar, die de afgelopen jaren door het politiek geweld dramatisch is gekelderd. Bovendien spekt de Mugabes staatspartij ZANU PF op deze manier handig de partijkas. Staatsbanken hoeven buitenlanders slechts 55 Zimbabweaanse dollars te geven voor iedere Amerikaanse dollar, die op de zwarte markt zes maal zoveel waard is.

,,Als wij straks het land overnemen'', bluft de schaduwminister van Economische Zaken van de oppositie (MDC) Eddie Cross, ,,dan worden we opgezadeld met een schuld van meer dan 10 miljard dollar.'' Het bedrag is bijna anderhalf maal het bruto nationaal product (bnp) van Zimbabwe. Ter vergelijking: in Argentinië is de staatsschuld 46 procent van het bnp.

De kans dat de oppositie volgende week als winnaar uit de bus komt, wordt door velen klein geacht, gezien de veelheid aan methoden die president Mugabe heeft aangewend om zijn herverkiezing zeker te stellen. Maar als de oppositiepartij toch wint, is het niet alleen de schuldenlast die eerste hulp behoeft. Supermarkten zitten al weken zonder melk, zonder suiker, zonder bakolie. De fotograaf op de hoek heeft al twee jaar lege etalages, cameras van buitenlandse makelij zijn niet meer te betalen. En Solomon, student wiskunde, moet leren met versleten boeken: de boekhandel heeft de import van de nieuwe Europese drukken stopgezet.

,,De tijd dringt'', calculeert Cross. Hij maakt zich vooral zorgen over de staat waarin de landbouw verkeert.Ook de ZANU PF schermt met een spoedige verbetering van de economische situatie. Volgens de grote koppen in de spreekbuizen van de regering, The Herald en Chronicle zijn er tonnen maïs en graan onder weg naar het platteland. Aan de vooravond van de presidentsverkiezingen is voedsel het bindmiddel tussen kiezer en politicus geworden.

De plensbui die in de Robert Mugabe Way voor verkoeling zorgt, blijkt van korte duur. De hoop op een einde aan de droogte blijkt te voorbarig. De kans op een spoedige verbetering van het politieke klimaat is wat Eddie Cross betreft een stuk groter. ,,Het einde van een tijdperk is nabij.''