Japans niemandsland

De periferie is een geliefd onderwerp van hedendaagse fotografen. Duitse kunstenaars als Thomas Struth, Boris Becker, Andreas Gursky en Thomas Ruff lieten zien dat de rand van de stad, met zijn buitenwijken, rondwegen, vliegvelden, industrieterreinen en braakliggende stukjes niemandsland een heel eigen schoonheid bezit. Zij drukten hun kleurenopnames van anonieme plekken in anonieme steden af op grote formaten, alsof het om toeristische trekpleisters ging, en kregen er wereldwijd bekendheid mee.

De Franse kunstenaar Jean-Marc Bustamante (1952) houdt zich al sinds eind jaren zeventig bezig met het vastleggen van ongedefinieerde landschappen aan de stadsrand en kan een voorloper van de Duitse school genoemd worden.

Hij fotografeerde in de afgelopen jaren talloze bouwterreinen, nieuwbouwwijken, voetbalveldjes in voorsteden en heuvellandschappen die doorsneden worden door elektriciteitsdraden. Waar de foto's precies genomen zijn, wordt nooit helemaal duidelijk. Bustamante maakt foto's van plekken die inwisselbaar zijn en die iedereen, waar ook ter wereld, zal herkennen.

In Galerie Paul Andriesse toont de Fransman vijf nieuwe fotowerken uit een grotere serie die hij vorig jaar in Japan maakte. De monumentale foto's – 240 cm hoog en 160 cm breed – zijn genomen langs de oevers van een meer. De bovenste helft van het beeldvlak wordt in beslag genomen door wolken, water en heuvels. De voorgrond bestaat uit kleine dorpjes, een begraafplaats of grasland.

Er gebeurt helemaal niets op de foto's van Bustamante. Het lijken doodgewone vakantiefoto's, ware het niet dat ze met een technische camera gemaakt zijn, waardoor zelfs de kleinste grassprietjes haarscherp afgebeeld zijn. Alleen een enkele boomtak is bewogen en verraadt dat de fotograaf met een lange sluitertijd heeft gewerkt. `Slow snap-shots' noemt Bustamante zijn werken zelf.

Toch zijn Bustamantes foto's niet saai. Naarmate je er langer naar kijkt, onthullen de landschappen steeds meer verrassende details. De achtertuin van een verlaten huis blijkt bij nader inzien een overwoekerd zwembad te zijn, waar nog net twee trapjes boven het hoge gras uitsteken. Bij een andere foto ontwaar je midden in een weiland een rij brommers, netjes achter elkaar geparkeerd. Het zijn dit soort absurde elementen die je nieuwsgierig maken naar de achterliggende verhalen.

,,De toeschouwer weet niet meer maar ook niet minder dan de kunstenaar'', heeft Bustamente eens over zijn fotowerken gezegd. Ook hij heeft de omgeving van een afstandje gadegeslagen. Want al zijn de foto's nog zo groot, je krijgt als toeschouwer nooit het gevoel dat je midden in het landschap staat. Kijken naar de beelden van Bustamante is als kijken door een venster naar een wereld die je bekend voorkomt. Uniek is dat uitzicht niet, maar je kunt er wel heerlijk bij wegdromen.

Fotowerken van Jean-Marc Bustamante. T/m 6 april in Galerie Paul Andriesse, Prinsengracht 116, Amsterdam. Di t/m vr 11-18u, za 14-18u.