` Geregisseerde ontmanteling'

Curatoren van het voormalig gemeentelijk aannemersbedrijf Habo concluderen dat het faillissement is uitgelokt door de gemeente.

Het was een vreemde situatie, gelet op mededinging en vrije concurrentie, dat de gemeente Den Haag 75 jaar lang een eigen aannemersbedrijf had. Habo was in 1921 opgericht door SDAP-wethouder Willem Drees. ,,De bedoeling was echter goed'', zegt Habo-curator D. Buter. ,,De gemeente wilde het kartel van aannemers, met hun prijs- en werkafspraken, doorbreken.''

Sinds 1921 bouwde Habo huizen, scholen, kantoren en tunnels. Habo was betrokken bij grote gemeentelijke projecten zoals de Koningstunnel naast het Haagse Centraal Station en het Theatercentrum aan het Spui, al dan niet in combinatie met andere bouwbedrijven. De wethouders P.Noordanus (PvdA) en H. Meijer (VVD) waren de laatste gemeentelijke commissarissen bij Habo.

In de jaren tachtig groeide Habo gestaag. Projectontwikkelaar Aadic werd overgenomen en halverwege de jaren tachtig kwamen er ook het Rotterdamse architectenbureau Valtos en projectontwikkelaar Valpro bij. De gezamenlijke jaaromzet van de bedrijven bedroeg ruim 45 miljoen euro (100 miljoen gulden). Op het hoogtepunt had Habo, met 14 werkmaatschappijen, 350 mensen in dienst.

In de jaren negentig ging het bergafwaarts. Habo raakte in financiële moeilijkheden. Projecten waren verliesgevend en de onroerend-goedportefeuille was onevenwichtig. Ook leed Habo in 1993 een verlies van 675.000 euro (1,5 miljoen gulden) op een belegging in het vastgoedfonds VHS.

De afbouw begon in 1996. De in de jaren tachtig verworven Valtos en Valpro werden in 1996 afgestoten via een management buy-out. Eind 1996 stemde de gemeente in met verkoop van de civiele sector van Habo (grond-, weg- en waterbouw) aan NBM Amstelland.

In december 1996, een jaar vóór het faillissement, verkocht Habo haar belang van 19 procent in het Haagse onroerend-goedbedrijf Stedelijk Belang voor 315.000 euro (700.000 gulden) aan de gemeente. Ook schold Habo de schuld van 1,4 miljoen euro (3 miljoen gulden) die Stedelijk Belang had bij Habo kwijt.

Daarna ging het snel. Binnen twee weken deed de gemeente de aandelen van het uitgeklede Habo over aan een management-bv van Habo-directeur L. Goeree. De verkoop van de gemeentelijke aandelen ontlokte raadslid N. Roozenburg (GroenLinks) de opmerking: ,,Dit is een mooi verpakte sterfhuisconstructie.'' Hij was de enige met een kritische opmerking. Een jaar na de verzelfstandiging ging de Habo Groep failliet. Het faillissement zien aankomen was voor buitenstaanders overigens niet eenvoudig, vooral omdat de jaarstukken jarenlang niet volgens de regels werden gepubliceerd.

Bij het faillissement bleven de 250 crediteuren achter met een gezamenlijke vordering van 6,75 miljoen euro (15 miljoen gulden). Van de 90 personeelsleden konden er 65 terecht bij BAM NBM, dat een deel van de activiteiten van NBM Amstelland had overgenomen. BAM NBM nam voor 945.000 euro (2,1 miljoen gulden) de orderportefeuille en voorraden van Habo over. De gemeente gaf een werkgarantie, als grootste opdrachtgever. En Habo-directeur Goeree kreeg een baan als divisiedirecteur bij BAM NBM.

W. van Vonno, bestuursvoorzitter van BAM NBM, benadrukt dat zijn concern in 1998 alleen de naam en de projecten van Habo heeft overgenomen. BAM NBM wil niet geassocieerd worden met het oude, omstreden, Habo. De relatie tussen BAM NBM en de gemeente was en is daarentegen goed. Toen wethouder P. Noordanus ruim een jaar geleden afscheid nam als wethouder van stadsvernieuwing en ruimtelijke ordening, schonken aannemers en projectontwikkelaars samen 100.000 gulden om de kosten van zijn feest te dekken. Tot de sponsors behoorde BAM NBM.

Afgelopen twee jaar ontdekten curatoren en crediteuren, die zich verenigden in het Crediteuren Collectief Habo, dat er van alles mis was met het faillissement. Onderzoek van externe deskundigen leverde de verdenkingen op van onbehoorlijk bestuur en onrechtmatige daad. Ook is er de verdenking dat naar een faillissement is toegewerkt: de lucratieve delen van Habo zijn vlak vóór het faillissement verkocht aan NBM, aandelen van het onroerend-goedbedrijf Stedelijk Belang gingen voor een fractie van de waarde naar de gemeente en een grote vordering op Stedelijk Belang werd kwijtgescholden. Commissarissen en directie werkten aan de `uitverkoop' mee.

In de verslagen van de curator staan indicaties voor meer dubieuze transacties. Zo verkocht Habo, onmiddellijk na de overdracht van de gemeentelijke aandelen, drie panden onder de marktwaarde aan een bv van directeur Goeree. Daardoor bleven ze buiten het naderende faillissement. Eén van de panden, een gebouw aan de Binckhorstlaan, veranderde tweemaal op één dag van eigenaar. In beide gevallen was een bv van Goeree de koper, maar bij de tweede verkoop lag de prijs 675.000 euro (1,5 miljoen gulden) lager. De curatoren troffen hierover een schikking met Goeree. Hij stortte alsnog 90.000 euro (200.000 gulden) in de boedel.

De gemeente Den Haag stuurt nu ook aan op een schikking. De curatoren eisen in een procedure voor de rechtbank in Den Haag 2,25 miljoen euro (5 miljoen gulden) van de hoofdrolspelers: de gemeente, ex-Habo-directeur Goeree en de ex-commissarissen van Habo. Den Haag wil praten over een afkoop van de procedure, bevestigt curator Buter desgevraagd. Als de gemeente betaalt, blijft de commissarissen Noordanus (nu voorzitter van de VROM-raad) en Meijer (nu burgemeester van Zwolle) een mogelijk pijnlijke procedure bespaard. A. Hartman, voorzitter van CDA-fractie in de gemeenteraad: ,,Als een schikking voor een laag bedrag mogelijk is, dan maar een schikking. Wij willen dat gedoe van een rechtszaak vermijden, ook al treft de gemeente in deze kwestie geen blaam.''