Almon durft niet meer te stemmen in Zimbabwe

Ver voor de eerste verkiezingswaarnemers in Zimbabwe arriveerden, is ppresident Mugabe met een campagne begonnen om zijn herverkiezing komend weekend veilig te stellen. Die campagne is ,,gruwelijk effectief''.

Zelfs de waarheid is Regina afgenomen. Haar spaarzame Zimbabweaanse dollars, haar kookgerei, haar identiteitskaart waarmee ze komend weekend moet gaan stemmen, alles is afgelopen zondag in vlammen opgegaan.

Het enige wat ze nu nog overheeft is de paars met blauwe jurk waarmee ze op de voorpagina schittert van de Chronicle, de lokale spreekbuis van regeringspartij Zanu-PF. `MDC breidt zijn terreurcampagne uit', kopt de krant op de voorpagina, boven het verhaal over de bloeddorstige aanhangers van de oppositie die het afgelopen weekend huizen in brand staken in het dorpje St. Peters, vlakbij Bulawayo, de tweede stad van het land. De begeleidende foto met Regina voor haar zwartgeblakerde hut illustreert volgens de krant hoe de partij van presidentskandidaat Morgan Tsvangirai stemmen rooft voor de verkiezingen.

Regina heeft het verhaal met verbazing gelezen. Het was niet de MDC die haar dit heeft aangedaan, zoals ,,de leugenaars van de regering beweren'', maar de aanhangers van Zanu-PF die met brandende fakkels door haar dorpje trokken. Ze verschenen even nadat de lokale voorzitter van de oppositie posters had opgehangen met `Morgan Tsvangirai for president'. Het waren jonge jongens, niet ouder dan een jaar of twintig. Ze droegen t-shirts van de regeringspartij met `Derde Chimurenga' erop, zoals president Robert Mugabe zijn laatste bevrijdingsoorlog noemt tegen de blanke minderheid en `hun zwarte vriendjes' van de oppositie.

Ver voor de eerste verkiezingswaarnemers in Zimbabwe arriveerden, is president Mugabe aan een campagne begonnen die op 9 en 10 maart zijn herverkiezing moet garanderen. Eerst waren er de bezettingen van de landerijen die in handen waren van blanke boeren. Toen kwamen de wetten die de oppositie belemmerden een gelijkwaardige verkiezingscampagne te houden en die onafhankelijke journalisten hun bewegingsvrijheid ontnam om daarover te berichten. En altijd waren er de arrestaties, de verdwijningen, de intimidaties van mogelijke tegenstanders.

,,Onder deze omstandigheden ga ik niet stemmen, zegt Almon Tshabalala. Ook zijn huis is afgelopen weekend in brand gezet. De resten van het gereedschap waarmee de meubelmaker zijn geld verdient, liggen verkoold in de lemen hut. Het rieten dak brandde als papier. En nu is hij ook het geld kwijt waarmee hij wilde investeren in zijn meubelmakerij. Zelfs als zijn identiteitskaart niet was verbrand, was hij zaterdag niet gaan stemmen. ,,Dit is het mij niet waard.''

De campagnemachine van Zanu-PF draait op volle toeren en lijkt effectief. Op elke lantaarnpaal en elke blinde muur kleven de vergeelde posters van de president, zijn rechtervuist vastberaden in de lucht. Posters van zijn tegenkandidaat zijn schaars en in de meeste gevallen verscheurd en bekrast.

De rechterlijke macht die de afgelopen weken is volgestouwd met getrouwen van de president, heeft de kansen van Mugabe om de verkiezingen te winnen flink vergroot. Het hoogste rechtsorgaan besliste eind vorige week dat Zimbabweanen alleen in het kiesdistrict mogen stemmen waar ze geregistreerd staan. Dat betekent dat een half miljoen kiezers die de afgelopen maanden elders in Zimbabwe hun heenkomen hebben moeten zoeken vanwege de honger en het politiek geweld, niet kunnen stemmen. Schoolgebouwen die straks moeten fungeren als stemlokaal zijn op de valreep ontdaan van hun oude koloniale namen. Cecil John Rhodes lagere school heet nu Robert Mugabe lagere school. Verkiezingswaarnemers staat een hopeloze zoektocht te wachten.

Volgens de oppositie is het aantal stemhokjes in de grote steden, waar de oppositie de meeste steun heeft, met 35 procent gereduceerd. Het door geweld geteisterde en slecht geïnformeerde platteland zou 35 procent meer stembureaus hebben gekregen. Of het helpt? ,,Och'', zegt een verpleegster, ,,we hebben een heel weekend om te stemmen. En als de rijen langer zijn dan normaal, dan nemen we toch gewoon koffie en broodjes mee?''

De aartsbisschop van Bulawayo Pius Ncube is teleurgesteld over de passiviteit waarmee de oppositie de verkiezingsfraude ondergaat. ,,Ze gedragen zich als een stelletje lafaards'', zegt de bisschop die bekend staat als een van Mugabe's grootste criticasters. ,,Waar zijn de massademonstraties, de volksprotesten zoals op de Filippijnen of Joegoslavie? We worden geminacht en misbruikt maar het volk is muisstil.''

Matabeleland heeft een lange geschiedenis van misbruik en mishandeling door Zanu-PF. Koest houden lijkt de beste overlevingstrategie in het zuiden van Zimbabwe. Een bewaker die door het regime van Mugabe in de jaren tachtig werd gemarteld zegt: ,,Wat er ook gebeurt, ik doe mijn mond niet meer open.'' Grote protesten lijken ook niet in de traditie te passen van keurigheid en fatsoen, die de Zimbabweanen van hun Britse kolonisator hebben overgenomen. De aartsbisschop: ,, Uiteindelijk willen alle Zimbabweanen alleen goed eten en slapen. Het liefst zonder er een hoge prijs voor te betalen. Daarom is Mugabe's intimidatiecampagne zo gruwelijk effectief.''