Samenleving

Prof. Andries Hoogerwerf stelt dat de Nederlandse samenleving een relatieve puinhoop is geworden. ,,Er is een erosie opgetreden van de verzorgingsstaat, de rechtsstaat, de politieke democratie en de politiek-bestuurlijke elite'', aldus Hoogerwerf (NRC Handelsblad, 26 februari). Hier kan men het moeilijk mee oneens zijn. Vervolgens neemt zijn analyse echter een onlogische wending, als hij pleit voor ,,een grote schoonmaak (...) waarbij politici in de toekomst meer een beroep moeten doen op fundamentele waarden en minder op het eigenbelang van de burgers''.

Het door Hoogerwerf gesuggereerde medicijn is merkwaardig, ten eerste omdat juist de jarenlange nadruk op `fundamentele waarden' voor veel maatschappelijke problemen heeft gezorgd. Zo heeft bijvoorbeeld het nationale dogma van de medemenselijkheid tot de explosie van de WAO en een vrijwel ongelimiteerde instroom van niet-Nederlanders geleid. In dit licht kan tevens gedacht worden aan de redelijk massale fraude met sociale uitkeringen, huursubsidie en andere boven elke twijfel verheven vormen van steun. Het lijkt onwaarschijnlijk dat Hoogerwerf niet weet dat de fundamentele waarden zich juist bij uitstek lenen voor politiek misbruik.

In de tweede plaats valt zijn afkeer van het eigenbelang der burgers op, waarbij Hoogerwerf een tamelijk enge, economische definitie van eigenbelang hanteert. Aangezien de waarden die mensen uitdragen veelal overlappen, zo niet samenvallen, met hun persoonlijke belangen, lijkt het negeren van het individuele eigenbelang der burgers een heilloos pad voor beleidsmakers en theoretici.