Het sneeuwt in de Figaro uit Tatarstan

Wie zingt bij de Staatsopera van Tatarstan komt nog eens ergens, zoals bijvoorbeeld in Wageningen. De Junushoff – met een piepklein podium – is een van de theaters die in Nederland worden aangedaan tijdens een tournee met 31 voorstellingen van Mozarts Le nozze di Figaro.

In de Wolgastad Kazan is eerst twee maanden gerepeteerd onder leiding van de Nederlandse regisseur David Prins, net zoals Erik Vos in het vorige seizoen daar Verdi's Falstaff scènisch op aansprekend eigentijds westers niveau bracht. De kunstvorm opera is in de schaduw van de Oeral niet alleen ouderwets en houterig maar ook armelijk. Een tournee door het rijke westen brengt geld op en in de foyer verkopen de Tataren folkloristische snuisterijen.

Oost en west groeien echter ook in geldgebrek naar elkaar toe. Rick van der Ploeg, de Nederlandse staatssecretaris voor cultuur, heeft geen geld om bij te dragen aan deze culturele ontwikkelingshulp, die Nederland relatief goedkope voorstellingen oplevert. Impresario Euro Stage kwam eerder al in problemen door een verschil van mening over rechten met De Nederlandse Opera. Dat resulteerde in een extra dure remake van Dario Fo's enscenering van Rossini's Il barbiere di Siviglia bij de opera uit het Bulgaarse Polvdiv.

Zo strandt na deze tournee het oost-west operaproject van Euro Stage dat wel wordt gesteund door het ministerie van Buitenlandse Zaken, halverwege de zes geplande co-producties. De bijna honderd voorstellingen, waarmee Euro Stage, geheel naar het ideaal van Van der Ploeg in het volgende seizoen de onderkant van de operamarkt wilde bedienen, zijn afgezegd. Een bezwaarschrift tegen de weigering van Van der Ploeg is op een hoge stapel andere bezwaarschriften gelegd en zorgt in Den Haag nog voor werkgelegenheid.

David Prins' speelse enscenering van Le nozze di Figaro vindt plaats in een flexibel decor van Misjel Vermeiren, dat een soort pleintje voorstelt. Er wordt aardig geacteerd en goed gezongen door een wisselende cast met wat Nederlandse inbreng, zoals de mooie Susanna van Renate Arends.

De voorstelling is niet alleen naar Russische begrippen opmerkelijk, maar verbaast ook in ons land gevorderde Mozartliefhebbers. De recitatieven worden niet begeleid door een klavecimbel, maar door een piano. En Prins gooit de opera wat door elkaar en legt, met verwijzingen naar Dario Fo, sterk de nadruk op het komische.

Barbarina heeft hier twee lenig turnende zusjes en we zien hen al tijdens de ouverture. Later vermommen ze zich als de aanhalige poes van de gravin en de snuffelende jachthond van de graaf. De tuinman, die anders pas in de tweede acte zijn entree maakt, komt hier al in de eerste scène een bloemetje aanreiken aan de bruid Susanna.

Cherubino zingt zijn Voi che sapete niet in de tweede acte voor de gravin, maar in de derde acte in de zaal, gewoon voor het publiek. Het door de graaf zelden gefrequenteerde bed van de gravin ontbreekt hier geheel, waarschijnlijk voor het eerst in de operahistorie. Uniek is ook dat tijdens de vierde acte – in de tuin en altijd 's zomers gesitueerd – hier wat Russische sneeuw valt. Of is het, aan het slot van een dag met drie bruiloften, toch confetti?

Voorstelling: Le nozze di Figaro van W.A. Mozart door de Staatsopera van Tatarstan met wisselende cast en dirigenten (Vincent de Kort, Igor Latsanitsj en Benoit Debrok). Gezien: 6/3 Junushof Wageningen. Herh. t/m 14/4. Inl. www.eurostage.nl