Fortuyn brengt slag toe aan gevestigde politiek

Pim Fortuyn heeft voor een aardverschuiving gezorgd bij de gemeenteraadsverkiezingen gisteren. PvdA, VVD en D66, de partijen van het paarse kabinet, hebben over de hele linie verloren.

Leefbaar Rotterdam, de partij van Fortuyn, werd met 17 van de 45 zetels in een klap de grootste fractie in de gemeenteraad. Voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog is de PvdA niet langer de grootste partij in Rotterdam.

Ook elders wonnen de lokale partijen fors. Dat gold in het bijzonder voor de partijen met het woord `leefbaar' in de naam. CDA, GroenLinks en ChristenUnie wonnen licht. Ondanks het langer openblijven van de stemlokalen daalde de opkomst opnieuw: slechts 57,7 procent van de stemgerechtigden kwam naar de stembus.

De verzamelde lokale partijen (inclusief `Leefbaren') zijn met ruim 26 procent de grootste politieke stroming geworden met samen 2.466 van de 9.075 te verdelen raadszetels. Zij boekten 572 zetels winst, waarvan de Leefbaren er 251 voor hun rekening namen.

Het CDA is na de gezamenlijke lokale partijen de tweede politieke partij met 2.152 raadszetels (20,5 procent van de stemmen). De VVD verloor 156 zetels, maar streefde de PvdA voorbij en wordt met 1.504 (16,0 procent) zetels de derde partij. De PvdA raakte 231 zetels kwijt en hield er 1.455 over. D66 leverde 54 zetels in. De confessionele partijen SGP en ChristenUnie wonnen in het hele land 37 zetels.

PvdA-lijsttrekker Melkert kwalificeerde de uitslag als ,,een flinke tik op de vingers''. VVD-leider Dijkstal sprak van ,,een gemengd beeld''. De Graaf (D66) was ,,teleurgesteld'', maar zag ook ,,positieve effecten''. Balkenende concludeerde dat zijn CDA de ,,grootste lokale partij van Nederland blijft''. Rosenmöller (GroenLinks) zei ,,heel tevreden'' te zijn met de uitslag voor zijn partij. Fortuyn zei dat hij zo'n grote zege ,,wel gehoopt, maar niet verwacht had''. De kiezers hebben ,,een grote verantwoordelijkheid'' op zijn schouders gelegd, dat was hem zoals hij zei, ,,zwaar te moede''. Lijsttrekker Veling (ChristenUnie) stelde tevreden vast dat de naam van zijn partij, de vorig jaar beklonken fusie tussen RPF en GPV, ,,nu staat''.

Alle partijen reageerden onthutst op de klapper die Leefbaar Rotterdam maakte. Lijsttrekker Fortuyn was zichtbaar overdonderd door de enorme winst en riep de andere partijen op hun ,,verantwoordelijkheid te nemen'' en zijn partij ,,niet uit te sluiten'' van deelname aan het nieuwe college. De Rotterdamse burgemeester Opstelten (VVD): ,,Ik had een grote overwinning voor Leefbaar Rotterdam verwacht, elf of twaalf zetels, maar dit niet.'' De VVD in Rotterdam werd gehalveerd. De PvdA noemt Fortuyns winst ,,schokkend'' (Melkert), maar verwacht niet dat Fortuyn ook landelijk zo succesvol zal zijn. In het `lijsttrekkersdebat', vannacht op tv, keurde een uiterst geïrriteerde Melkert Fortuyn geen blik waardig.

Volgens een peiling van bureau Interview-NSS zou Fortuyn bij landelijke verkiezingen gisteren met achttien zetels in de Kamer zijn gekomen. Leefbaar Nederland zou zes zetels halen. De coalitie levert 25 van haar 97 zetels in en verliest de meerderheid. De oppositie profiteert niet echt van de onvrede over Paars. CDA en SP winnen beide een zetel, de ChristenUnie twee, en GroenLinks levert er twee in.