Banken bevechten stroppengolf

De huisbanken van Laurus kunnen opgelucht ademhalen. De probleemklant kan uit de ziekenboeg. Maar er blijft werk genoeg voor de specialisten die stroppen moeten voorkomen.

Het is de tijd van het jaar en de stand van de economie. Springtij. Stroppen slaan tegen de dijk, de banken moeten op de bres voor hun kredietportefeuilles.

Vorig jaar konden de banken door slim manoeuvreren met een mammoetkrediet (2,5 miljard) en een dito aandelenplaatsing (5 miljard), inclusief een participatie van de overheid, voorkomen dat KPN op het strand liep.

Nu hebben zij een van hun grootste Nederlandse probleemgevallen, supermarktketen Laurus (Konmar, Edah), in de veilige haven Casino geloodst. Het Franse detailhandelsconcern geeft Laurus een kapitaalinjectie in ruil voor nu 37 procent van de aandelen en uitzicht op 51 procent.

Het andere grote risico, kabelbedrijf UPC, smeult nog. UPC kan zijn miljardenfinancieringen niet meer torsen en blijft in gebreke bij de rentebetalingen op meerdere obligatieleningen. De internationale banken die UPC 4 miljard euro hebben voorgeschoten zullen de komende drie maanden hun krediet echter niet opzeggen, meldde UPC maandag. In het bankensyndicaat: ABN Amro, ING en Fortis.

Versatel, een met schulden beladen exploitant van een glasvezelkabelnetwerk, stelde afgelopen week de publicatie van zijn verliezen uit, omdat een financiële sanering nog niet het fiat van zijn obligatiebeleggers heeft.

De opeenstapeling van tegenvallers wordt niet alleen veroorzaakt door de economische malaise en door overmoedige managers. Toen de Laurus-top vorig jaar alle winkelformules op de schop nam had zij daarvoor kennelijk het fiat én het krediet van de banken.

De opeenstapeling van rampspoed is ook typisch de tijd van het jaar. Acht weken na het sluiten van de boeken hebben de accountants de cijfers af. En na het bijna-oproer van beleggers in de Verenigde Staten over fantasievol boekhouden, zijn de rekenmeesters zuiniger dan voorheen bij het goedkeuren van boekhoudtrucs.

Zijn de tegenvallers manifest, dan piepen de mobiele telefoons. De directies worden gebeld, die bellen hun commissarissen. En hun bankiers. Hoe verder?

Tussen de reddingsacties voor de grote bedrijven door vallen de kleinere stroppen. Vorig jaar vielen op de effectenbeurs al rake klappen, met het bankroet van onder meer de technologiebedrijven Toolex en LCI. Elektronisch uitgever AND en biotechnologie-firma Pharming kregen na uitstel van betaling een doorstart.

Nu volgen nieuwe slachtoffers. De huisbankiers van melkrobotverkoper Prolion, Rabobank en NIB Capital, hebben hun kredieten aan het bedrijf naar het zich laat aanzien grotendeels zien verdampen. Marktonderzoeker Emis meldde gisteren een ferm verlies. Zijn twee grootaandeelhouders, beleggingsfonds Orange Fund en callcenter-bedrijf SNT, schieten te hulp met een ,,overbruggingskrediet''.

Het instrumentarium van de gespecialiseerde afdelingen van de banken die de kredietstroppen moeten beperken, is rijk geschakeerd: van zachte druk op commissarissen om een andere topmanager te benoemen tot harde saneringseisen en directe bemoeienis.

Zo meldt Laurus dat de banken 340 miljoen euro krediet inruimen voor de reorganisatie van verliespost nummer één: Spanje. Maar wel ,,overeenkomstig het tussen Laurus en de Banken overeen te komen herstructureringsplan''. In Laurus' persbericht wordt Banken met een hoofdletter B geschreven.

Wisselingen in de top zijn doorgaans een eerste vereiste voor het behoud van vertrouwen van bankiers. KPN, UPC en Laurus wisselden de afgelopen twaalf maanden hun bestuursvoorzitter. De topman van Prolion stapt op. Ook bij Emis verdwijnt een bestuurder. UPC en KPN schrapten arbeidsplaatsen.

De beoogde oplossingen bij UPC en Laurus volgen het patroon dat banken graag zien. Andere financiers, zoals aandeelhouders (Laurus) en obligatiebeleggers (UPC) moeten inleveren in, maar de banken houden hun vorderingen intact en verbeteren hun kansen om het hele bedrag terug te krijgen.

Laurus' huisbankiers ING, ABN Amro en Rabobank, die in oktober een noodlijn wierpen van 250 miljoen euro, versoepelen hun financiële eisen en geven extra krediet voor de Spaanse sanering. Laurus belooft volledige openheid over de kredietvoorwaarden van de banken. Het concern wil zich het gezichtsverlies van KPN besparen. KPN kwam daags voor de aandelenuitgifte onder druk van een kort geding van belegger P. Lakeman met aanvullende informatie over haar kredietrelatie met de banken.