Truffaut in Parijs en in Taipei

Als films aan schilderijen doen denken, gebeurt dat meestal op momenten dat er weinig beweegt, tijdens het zien van een landschap, een stilleven, misschien een close-up. In de films van de Taiwanese regisseur Tsai Ming-Liang is het anders. Ook als er mensen of dingen in bewegen, blijven zijn composities afgewogen. In zijn nieuwste film, What time is it there? komt een scène voor waarin een man een sigaret rookt. Elke beweging van zijn arm levert een nieuw schilderij op. Het is hoogst merkwaardig. Het is groots.

Tsai filmt in What time is it there? net als in eerdere films als The River en The Hole. Hij laat de camera bijna nooit bewegen. Hij regisseert zijn acteurs niet, hij choreografeert ze. Hij heeft een voorkeur voor composities die tot in de verte uit verschillende vlakken bestaan. De man die rookt zit aan een tafel voor een gang die door een openstaande deur uitzicht biedt op een keuken en door het raam daarvan op een balkon daarachter.

De acteur en het appartement zijn ook bekend uit eerdere films van Tsai. Dezelfde acteurs spelen in zijn films altijd een vader, een moeder en een zoon, al is het niet juist om te zeggen dat ze iedere keer dezelfde vader, moeder en zoon spelen. Het verdriet van de moeder om de dood van de vader in What time is it there? zou nooit te verklaren zijn uit haar mismoedige relatie met haar man uit de eerdere films.

Nieuw aan What time is it there? is dat de film zich niet alleen in Taipei afspeelt, maar ook in Parijs, de stad van de door Tsai bewonderde filmers van de nouvelle vague. De scènes die zich in Parijs afspelen, zien er minder mooi uit dan die in Taipei. Zou dat met de architectuur te maken hebben of met het feit dat Parijs ons in het Westen veel bekender voorkomt en minder makkelijk anoniem te maken is? Ik weet het niet. Het Eindhoven van Tsai's bewonderaars Brat Ljatifi en Hu Fow Pyng zag er in Jacky in ieder geval Tsai Ming-Liangeriger uit dat het Parijs van Tsai zelf.

Parijs speelt op een andere manier wel een schitterende rol. What time is it there?, een lichtere film dan Tsai's vorige, gaat over een horlogeverkoper uit Taipei (gespeeld door Tsai's alter ego Lee Kang-Sheng) die een horloge geeft aan een meisje dat de volgende dag naar Parijs vertrekt. Hij wordt verliefd op haar. Om dichter bij haar te lijken, huurt de verkoper een film van François Truffaut, Les quatre cents coups, waarin de hoofdrol wordt gespeeld door Truffauts alter ego Jean-Pierre Léaud. Terwijl hij in Taipei naar deze film zit te kijken, ontmoet het meisje op een bankje in Parijs de echte, zoveel ouder geworden Léaud... Tsai en de horlogeverkoper doen op meer aandoenlijke manieren moeite om tijd en ruimte te overbruggen. Als Harold Lloyd hangt hij aan een torenklok om die op Parijse tijd te zetten.

Tsai gebruikt geen plot om over eenzaamheid, grote steden en het schrijnende zoeken naar liefde te vertellen, en niemand zal die missen. Met zijn spaarzame gebruik van dialoog ligt dat anders. Zijn personages praten uit de aard der zaak weinig, maar soms zie je de moeite die hij doet om zonder taal te vertellen, en dat is dodelijk. Zwijgen wordt dan pantomimen, en Tsai lijkt geen opvolger meer van François Truffaut maar van Rob van Reijn.

What time is it there? (Ni nei pien chi tien) Regie: Tsai Ming-Liang. Met: Lee Kang-Sheng, Chen Shiang-Chyi, Lu Yi-Ching. In: Rialto, Amsterdam; Haags Filmhuis; Lux, Nijmegen; Lantaren/Venster, Rotterdam.