Onrust in Engelse privé-cel

Ze hebben namen als Detention Services, Premier Prison Services en Custodial Services Limited en de service die ze verlenen is het bewaken van Britse gevangenen. Van de 138 gevangenissen in Engeland en Wales worden er elf volledig gerund door particuliere bewakingsbedrijven. Die doen tevens contractwerk in overheidsgevangenissen, bijvoorbeeld bij het vervoeren van gevangenen. Onder deze gevangenbewaarders werft minister Korthals van Justitie nu om het cellentekort in Nederland te helpen bestrijden.

Gevangenissen in Engeland en Wales worden gerund door een overheidsagentschap, HM Prison Service, dat onder Binnenlandse Zaken valt. Er werken ruim 40.000 mensen, van wie een kwart vrouwen; grofweg één cipier per anderhalve gevangene.

Maar naast de overheidssector groeit het particuliere gevangeniswezen. Zo verkreeg UK Detention Services, een volle dochter van het Franse Sodexho, kortgeleden het contract om de eerste gemengde Britse gevangenis te runnen, in Peterborough. Het complex voor 840 gevangenen, inclusief een afdeling voor twaalf vrouwen met jonge kinderen, moet in 2004 open gaan.

Twee verouderde overheidsgevangenissen, in Leicester en Reading, gebouwd in 1825 en 1844, hebben zes maanden de tijd gekregen hun regime te verbeteren, na een reeks zelfmoordpogingen en andere incidenten. Zo niet, dan mogen particuliere bedrijven er orde op zaken komen stellen.

Die trend, ingezet onder Conservatieve regeringen om de efficiency van het krakende gevangeniswezen te verhogen, is omstreden. Zo gelooft de Prison Reform Trust, die lobbiet voor een humaner gevangenisbeleid, dat bewaking van gevangenen een taak hoort te blijven van de overheid. Door winst na te streven zouden particuliere bedrijven rechtstreeks belang hebben bij grotere gevangenispopulaties.

Of het verband zo direct is, valt te bezien, maar volgens de jongste cijfers van het International Center for Prison Studies heeft het land nu met Portugal het hoogste aantal gevangenen van de Europese Unie: 131 per 100.000 inwoners.

Ondernemingen als Group 4 Falck, de grootste particuliere bewaker ter wereld en in Engeland verantwoordelijk voor drie gevangenissen en een asielzoekerscentrum, zeggen strikte eisen te stellen aan hun personeel. Dat heeft geen garantie tegen incidenten geboden. Nabestaanden van een gevangene die tijdens een visitatie in een geprivatiseerde gevangenis stierf, voeren al twee jaar tevergeefs een gerechtelijke procedure. Een andere gevangene eist formeel excuus van de particuliere gevangenis die hem boeide voor een strip search. Dat was reglementair, maar de bewakers deden ze niet af toen hij een hartaanval kreeg. Dit gebeurde in de Bridgend-gevangenis in Wales, gerund door dezelfde bedrijvengroep die nu door Korthals wordt aangezocht.