Netwerk van `patriotten' helpt Miloševic

Slobodan Miloševic blijkt tijdens zijn kruisverhoren in de rechtzaal in Den Haag zeer goed op de hoogte van allerlei details. In Servië werkt een heel netwerk van informanten om hem aan de informatie te helpen die hij tijdens het proces nodig heeft.

Een onooglijk gebouwtje in een zijstraat van de majesteuze Knez Mihailova en een kantoor aan het Studentski Trg, het plein waar studenten zich voorheen verzamelden om te demonstreren tegen Slobodan Miloševic. Dit is het centrum van Miloševic' verdediging voor het Joegoslavië-Tribunaal in Den Haag. Heeft de ex-president informatie nodig, dan belt hij meestal met de leden van de Vereniging Sloboda (Vrijheid). En bellen doet Miloševic vaak: voor de zitting, tijdens de schorsingen en na de zitting. Het is zijn enige manier om zich voor te bereiden op de valse beschuldigingen, zeggen ze bij de vereniging.

Over het precieze aantal leden is Sloboda vaag. ,,We willen niet alle informatie prijsgeven', zegt Vladimir Kršljanik. De internationale secretaris van de Socialistische Partij van Servië (SPS), de partij van Miloševic, is lid van de raad van Sloboda.

Een keurige man, die Vladimir Kršljanik. Natuurlijk is Miloševic onschuldig, is het Joegoslavië-Tribunaal `een politiek instrument' en wordt Miloševic `slecht' behandeld in de gevangenis van Scheveningen. Maar fermere taal slaat de secretaris niet uit in tegenstelling tot andere leden van de SPS. Die noemen hoofdaanklager Carla Del Ponte een hoer en verhalen over de grove mishandelingen van Miloševic in zijn cel.

Na enig aandringen zegt Kršljanik dat Sloboda niet meer dan twintig leden telt. Maar dat aantal vertekent de werkelijkheid. In de praktijk zijn tientallen, zelfs honderden mensen, bezig met de verdediging van Slobodan Miloševic. De krappe twintig leden vormen slechts de kern van de vereniging. Mensen die net als Kršljanik dag en nacht werken voor Miloševic.

Ze leggen de beschuldigingen van het tribunaal, de verklaringen van de getuigen en de informatie uit de documenten aan tientallen mensen voor. Onder die tientallen bevinden zich leden van politie en leger en uit Kosovo verdreven Serviërs. Vooral politie-officieren en SPS-kaderleden uit Kosovo zouden een goede bron van informatie zijn. Miloševic doet daar zijn voordeel mee. Want hoe wist Miloševic dat er in het Kosovaarse dorp Izbica twaalf huizen stonden? Een Albanese getuige had even tevoren nog gerept over zestig huizen. Mis, zei Miloševic. En hoe wist hij van het bestaan van een heuvel in de stad Suva Reka? Een andere Albanese getuige had net gesproken over een bloedbad dat hij had gezien vanuit zijn huis. Onmogelijk, zei Miloševic. Tussen dat huis en de beschreven plaats van het misdrijf ligt een heuvel.

Juist, knikt Kršljanik. Dat wist Miloševic dus van gevluchte Kosovo-Serviërs. Zij zijn niet de enige informatiebronnen. `Vele patriotten' hebben volgens de secretaris sinds de uitlevering van Miloševic informatie aangedragen. ,,We kunnen de geboden informatie nauwelijks verwerken.''

De patriotten bevinden zich in allerlei instanties in Joegoslavië, zegt hij. Gezien de aard van de informatie die de ex-president krijgt zitten daar ook politiemannen en militairen bij. Geven de Servische politie en het Joegoslavische leger belangrijke informatie door? Eerst wil Kršljanik niet op de vraag ingaan, maar dan zegt hij met nadruk: ,,De patriotten bevinden zich in alle instanties.'' Ook in de politie en het leger.

Natuurlijk had Miloševic zijn mond kunnen houden. Het tribunaal erkent hij immers niet. In het begin wilde hij zelfs geen enkel document aannemen van het tribunaal, maar daar heeft hij verandering in gebracht. ,,Tegenwoordig weet hij bijvoorbeeld de identiteit van de vier volgende getuigen. Die informatie geeft hij door aan ons.'' Vervolgens gaan Kršljanik en de zijnen op zoek naar informatie over die getuigen. Hun bevindingen bellen ze door.

Door de getuigen aan te pakken en verklaringen over de `misdaden' van de NAVO af te leggen, zou Miloševic ook de Servische politie en het Joegoslavische leger verdedigen. Kršljanik: ,,Hij staat daar niet alleen voor zichzelf.''

Zijn verdediging heeft inmiddels bewondering afgedwongen ook in Servië. Miloševic, die ooit rechten studeerde, heeft weliswaar nooit als advocaat gewerkt, maar hij lijkt de Angelsaksische traditie van common law goed onder de knie te hebben. Hij heeft, zo zegt Kršljanik, `advies' gekregen over het afnemen van kruisverhoren. ,,Miloševic is een slimme man. Die heeft geen drie dagen nodig om zoiets te begrijpen.'' Bovendien werkte Miloševic in de jaren tachtig voor een Servisch bankfiliaal in New York. In die tijd maakte hij kennis met de Amerikaanse mores.

De huidige regering, voormalig tegenstanders van Miloševic, maakt zich intussen flinke zorgen over het optreden van de ex-president voor het tribunaal. Zijn vechtlust, zijn onverzettelijkheid en de harde uitvallen naar de NAVO en diverse Albanese getuigen hebben zijn populariteit doen stijgen. De Servische premier Zoran Djindjic zei onlangs tegen Der Spiegel: ,,Het tribunaal biedt Miloševic de mogelijkheid om zijn demogagie naar voren te brengen. Ik ben sprakeloos (...) Dit circus stelt mij en mijn hervormingsgezinde regering voor een dilemma.''

Potentiële getuigen à charge, zo valt te beluisteren in Belgrado, zouden inmiddels meer reserves hebben om naar Den Haag af te reizen. Ze stonden toch al niet te trappelen om te getuigen en zien helemaal op tegen een kruisverhoor door een minachtende Miloševic.

De getuigen vóór de ex-president zullen rond de herfst aan de beurt zijn, verwachten de leden van de vereniging. Tot die tijd kampt Sloboda met een probleem: gebrek aan geld. Sloboda krijgt donaties van Serviërs uit binnen- en buitenland, maar dat is naar eigen zeggen bij lange niet genoeg. Miloševic en zijn familie geven niets. ,,Die hebben geen geld'', weet Kršljanik. Hoofdaanklager Carla Del Ponte mag dan reppen over goed gevulde bankrekeningen in Cyprus, Griekenland en Zwitserland, dat zijn ,,allemaal leugens'', zegt hij. ,,Waarom zou Miloševic op dit moment zijn geld in zijn zak houden? Wat kan hij met dat geld als hij voor de rest van zijn leven achter de tralies verdwijnt?''