Europa `moet' reageren bij WTO

De Europese Unie vindt dat de Verenigde Staten hun binnenlandse problemen met de staalsector zelf moeten oplossen. Want de staalindustrie in Europa is geherstructureerd, en in de VS moet dat nog gebeuren.

De Europese Unie heeft ,,geen andere keuze'' dan te reageren op de Amerikaanse protectie van de staalindustrie. De aankondiging in Brussel kon geen verrassing zijn: de EU dient een klacht in bij de Wereldhandelsorganisatie (WTO).

Vorig jaar juni zette Washington de eerste stap in het handelsconflict, toen de Amerikaanse International Trade Commission (ITC) opdracht kreeg te onderzoeken welke schade de eigen staalindustrie leed door import. De ITC onderzocht 17 miljard ton geïmporteerd staal per jaar, waarvan ongeveer 4 miljard ton uit de Europese Unie afkomstig was. Eurocommissaris Pascal Lamy (Handel) waarschuwde toen al dat de Verenigde Staten de kosten van herstructurering van hun staalindustrie ,,niet moet afwentelen op de rest van de wereld''.

Brussel heeft nooit de Amerikaanse uitleg geaccepteerd dat de problemen in de staalindustrie het gevolg zijn van import. Volgens de Europese Commissie is het vooral een binnenlands probleem. Waar de staalindustrie in de EU fors herstructureerde, bleef zo'n sanering in de Verenigde Staten grotendeels achterwege.

Tussen 1993 en 2000 nam de Amerikaanse productiecapaciteit nog met 19 miljoen ton toe. De capaciteit in de Europese Unie daalde in dezelfde periode met 2 miljoen ton. De crisis in de VS is er vooral een van de verouderde geïntegreerde staalfabrieken. De moderne mini mills – kleine geavanceerde productiebedrijven – deden het wel goed. De oude staalfabrieken hebben volgens analisten onvoldoende omvang om te kunnen concurreren. Zo wordt in de EU tweederde van de staalproductie (160 miljoen ton) geproduceerd door zes bedrijven. In de VS wordt tweederde van de productie (100 miljoen ton) door twaalf ondernemingen geproduceerd. De VS hebben geen enkel eigen bedrijf bij de tien grootste staalproducenten ter wereld. In tegenstelling tot de EU heeft de VS de jaren negentig niet benut om de eerder begonnen herstructurering te voltooien.

De Europese Unie werd tussen 1997 en 2000 van netto exporteur (12 miljoen ton) tot een netto importeur (1 miljoen ton). De EU-staalimport is nu drie maal zo hoog als begin jaren negentig. Brussel wijst er ook op dat de EU na de Aziatische crisis van 1998 een meer dan evenredig deel van de toegenomen staalimport uit Azië voor haar rekening nam.

De Amerikaanse staalimport daalde vorig jaar met 23 procent en kwam hierdoor weer het importniveau van 1995 – voor de Aziëcrisis. Brussel is er dan ook heilig van overtuigd dat Washington een zaak voor een WTO-panel verliest. De WTO laat importbeperkende maatregelen namelijk alleen toe als noodmaatregel indien er sprake was van een plotseling stijgende import. In Brussel wijst men erop dat de VS onlangs al een klachtprocedure over Zuid-Koreaanse stalen pijpen verloor.

Volgens de Europese Unie zijn de lage prijsniveaus voor staal in de Verenigde Staten vooral veroorzaakt door de harde prijsoorlogen tussen Amerikaanse producenten zelf. De inefficiënte fabrieken dumpten hun staal tegen bodemprijzen in een poging hun productie gaande te houden. Buitenlandse staalproducenten konden hiertegen moeilijk concurreren, wat de daling van de Amerikaanse staalimport verklaart. De problemen in de staalsector zijn volgens de EU nog vergroot door de enorme zogenoemde `erfenis-kosten': pensioen- en gezondheidsverplichtingen aan ontslagen en gepensioneerde werknemers, waarbij de krimp van de sector (van 521.000 werknemers in 1974 tot 142.000 man nu) nadelig werkt.

Europees Commissaris Lamy betreurde gisteren dat het conflict niet in het multilaterale verband van de OESO (organisatie van industrielanden) is opgelost. De OESO boog zich al enige tijd over de kwestie. Lamy had zijn Amerikaanse collega Robert Zoellick onlangs nog voorgesteld een fonds op te richten om de herstructurering van de Amerikaanse staalsector te financieren. Zo'n fonds zou moeten worden gefinancierd door een kleine heffing op alle staalverkopen in de VS, ongeacht of het om binnenlands of geimporteerd staal gaat. ,,De VS hebben nu voor een weg gekozen die zal leiden tot voortzetting van overcapaciteit en overheidssubsidies wereldwijd, hogere prijzen voor Amerikaanse staalgebruikers en nog een schadelijk WTO-conflict'', aldus gisteravond de verklaring van de Europese Commissie.