Vijf zakken maïs voor een stem

Op regen hopen hoeft niet meer in Zimbabwe. De droogte heeft al de maïs en andere gewassen verwoest. Een regendans heeft de zuster vorig jaar oktober, voor aanvang van het verwachte regenseizoen, niet geprobeerd. ,,Bij de laatste grote droogte in 1991-1992, heb ik gezien hoe mijn oma bij diverse regendansen het vel onder haar voeten af gedanst heeft. Zonder effect. Sindsdien geloof ik niet meer in regendansen.''

De huidige droogte wordt veroorzaakt door boze voorouders, weet de zuster: ,,Deze week was er een chief uit Mashonaland op de televisie. Hij vertelde dat onze voorouders boos zijn omdat we het land en de dieren niet voldoende eerbiedigen. Als vroeger een python een dorpje onveilig maakte verzocht de dorpsoudste of svikoro het beest om weg te gaan. Tegenwoordig doden mensen een python direct en proberen ze het beest niet weg te krijgen door de svikoro te laten vragen of het beest wil ophoepelen. De huidige droogte is een straf van onze voorouders voor onze respectloosheid.''

Een Zimbabweaan eet 's ochtends pap van maïsmeel met suiker en een beetje zout. 's Middags en 's avonds staat sadza op het menu, gekookt maïsmeel met groente en met een beetje geluk wat pittig gekruid vlees. Nu de eigen akkers geen maïs leveren, moeten keuterboertjes op het platteland aan geld zien te komen om maïsmeel te kopen. Een onmogelijke opgave aangezien de boeren geen inkomsten hebben omdat hun oogst verdort. En geld alleen is nog geen garantie dat maïsmeel aangeschaft kan worden.

Een blanke vertelt hoe hij vorige week, op bezoek in Zuid-Afrika, honderd kilo maïsmeel voor zijn personeel had ingeslagen. Bij de grensovergang met Zimbabwe werd de honderd kilo door de douane in beslag genomen en op een grote hoop zakken gegooid die blijkbaar eerder geconfisqueerd waren. ,,Dat meel verkoopt de douane nu zelf om hun eigen portemonee te spekken'', sneert de blanke.

,,Verstop jezelf en de auto achter deze bosjes en wacht.'' De zoon van onze hulp springt uit de auto en gooit even later vijf zakken maïs van vijftig kilo in onze achterbak. Een vrachtwagen met maïs is uit een dorp, dertig kilometer verderop, gearriveerd. Oorlogsveteranen staan op de vrachtwagen en beslissen wie wel en wie niet een zak maïs mag kopen. De zoon van onze hulp mag geen maïs kopen, beslissen de oorlogsveteranen. Hij is bevriend met blanken dus moet hij maar met zijn blanke vriendjes regelen dat er eten op tafel komt.

Een ex-leraar helpt de zoon van de hulp een handje: op vertoon van zijn lidmaatschapskaart van regeringspartij Zanu-PF mag de leraar vijf extra zakken maïs kopen. ,,Ik moet extra maïs kopen voor de kinderen die flauwvallen van de honger in mijn klas'', heeft de leraar gezegd. Als de leraar verzekert komend weekend op president Mugabe te stemmen, mag hij de vijf extra zakken bij kopen. Zonder extra kosten verkoopt de leraar de vijf zakken door aan zijn voormalige leerling.

De zoon van de hulp was van plan om de vijf zakken van vijftig kilo, stuk voor stuk in een kruiwagen naar zijn huis tien kilometer verderop te rijden. Ik bied de achterbak van mijn pickup aan. ,,Pas op!'', roept de zoon als we met een flinke vaart over de stoffige weg naar zijn huis rijden. Achter een heuveltje kruipen tientallen mensen op hun knieën over de stoffige weg. De vrachtwagen die de maïs in het dorp heeft afgeleverd, verloor na iedere flinke hobbel in de weg wat maïs. De minder fortuinlijken kruipen door het stof om de verloren maïskorrels te verzamelen. Voorzichtig rijden we verder.

Zesde deel van een reeks, geschreven door een medewerker die gezien het gebrek aan persvrijheid in Zimbabwe anoniem moet blijven. Eerdere delen zijn terug te lezen op www.nrc.nl