Nieuwe fase

Voor de Amerikanen en de westerse coalitiepartners is het zware werk in Afghanistan echt begonnen. Na de schijnbaar moeiteloze opmars van enkele maanden geleden en de val van het Talibaan-bewind is de oorlog in een nieuwe fase gekomen. Amerikaanse troepen lijden verliezen bij vijandelijke gevechten. Acht militairen kwamen gisteren om toen hun Chinook-helikopter werd neergehaald. Details over de schermutselingen ontbreken, maar duidelijk is dat in het oosten van Afghanistan Talibaan-soldaten en strijders van Al-Qaeda zich hebben verschanst en eind vorige week zijn aangevallen door een troepenmacht bestaande uit Afghaanse en Amerikaanse militairen, aangevuld met speciale eenheden uit Australië, Canada, Denemarken, Frankrijk, Duitsland en Noorwegen. De gevechten zijn fel en vinden plaats onder moeilijke omstandigheden. De oorlog toont nu zijn ware gezicht: vuil, dodelijk en misschien langdurig.

President Bush heeft gewaarschuwd dat zijn land zich moet voorbereiden op meer slachtoffers. En minister Rumsfeld (Defensie) zei gisteren dat de strijd nog lang niet voorbij is. Beide uitlatingen zijn niet alleen bedoeld voor eigen publiek, maar ook voor de partners in de strijd. Ze moeten zich voorbereiden op zwaar weer. De storm leek over, maar is in feite nog maar net begonnen. De manschappen kunnen zich dus ingraven. Dat is vervelend nieuws voor iedereen die dacht dat de Afghaanse klus geklaard was. Het heeft tot verrassing en ergernis geleid in de diverse hoofdsteden. In Berlijn reageerde de politiek gisteren als door een adder gebeten. Duitse commando's vechten mee zonder dat het ministerie van Defensie vooraf op de hoogte was gesteld. Zoiets is onaangenaam, en politiek moeilijk te verkopen, maar het is wel de consequentie van de commandovoering te velde: de VS leiden de operatie `Enduring Freedom'. Zij hebben het voor het zeggen. Hooguit is begrip op te brengen voor de Duitse irritatie over de wijze waarop Washington zijn partners informeert.

Ook Nederlandse commando's zijn actief in Afghanistan. Ze maken deel uit van de vredesmacht ISAF, die werkzaam is in Kabul en omgeving – slechts 150 kilometer verwijderd van het strijdtoneel. Hun mandaat voorziet niet in meevechten tegen Talibaan en Al-Qaeda. Maar praktisch gezien is het niet helemaal uit te sluiten: het bevel over de vredesmacht is in handen van de Amerikanen. Mocht het zover komen, dan is consultatie vooraf wel het minste dat kan worden verwacht.

De oorlog in Afghanistan is niet voorbij. Integendeel. Ook buitenlandse partners zijn of raken betrokken bij directe gevechtshandelingen. Dit vereist politieke verantwoording en beleidsscherpte van het thuisfront.