Karel Doorman-sabel voor de beste kadet

Karel Doorman ging voor in de strijd en hij verloor. Bij de marine is een nieuw eerbetoon voor deze held ingesteld.

Het was een kansloze nederlaag, maar géén zinloze slag, zegt vice-admiraal b.d. G. Hooft. Hij wordt er een tikje emotioneel van. ,,Het was een strijd die gestreden moest worden.''

Op 4 juli is het zo ver. Dan zal aan de meest veelbelovende kadet van het Koninklijk Instituut voor de Marine (KIM) de Karel Doorman-sabel worden overhandigd, als teken van uitmuntendheid.

Vice-admiraal b.d. G. Hooft heeft het bedacht. Het stoort hem niet dat het ereteken is vernoemd naar de militair die aan het hoofd stond van een van de grootste maritieme debacles uit de Nederlandse krijgsgeschiedenis. Karel Doorman is ,,in zijn militaire verlies'' een voorbeeld voor jonge marineofficieren, vindt Hooft. ,,Doorman wist dat hij weinig kans had. Maar er komt een moment dat je niet meer kan discussiëren over of het soms een beetje gevaarlijk wordt.''

Vorige week was het precies zestig jaar geleden. Op 27 februari 1942 liet schout-bij-nacht Karel Doorman, gezagvoerder van de Nederlandse kruiser `De Ruyter' en commandant van de geallieerde Striking Force de seinvlaggen hijsen voor het beroemdste maritieme signaal sinds dat van admiraal Nelson, vlak voor slag bij Trafalgar (1805). England expects every man to do his duty, vlagde Nelson.

All ships follow me, seinde Doorman om zes uur in de avond van de 27ste februari aan de geallieerde schepen. `Ik val aan, volgt mij', heeft de overlevering ervan gemaakt. Wat volgde was de laatste, beslissende fase in de slag in de Javazee. Bijna alle veertien schepen van de Nederlandse, Britse, Amerikaanse en Australische Striking Force werden door de Japanse invasievloot naar de kelder gejaagd. Ongeveer 2.000 geallieerde opvarenden vonden in de Javazee een zeemansgraf. De Japanners leden geen noemenswaardige verliezen.

Al in 1944 werd in Londen het Karel Doorman-fonds opgericht, ter ondersteuning van door de oorlog getroffen zeelieden en hun nabestaanden. Vice-admiraal b.d. Hooft is er voorzitter van. En ook de sabel werd al langer uitgereikt op het KIM. De kosten werden betaald uit een fonds dat is vernoemd naar J.F. Gate, Captain of the United States Naval Reserves.

Wie dat was, weet niemand meer op het KIM, zegt Hooft. Wel was duidelijk dat het geld op was. Hooft besloot dat het Karel Doormanfonds de sabel kon adopteren. The sabre for the most promising cadet werd op die manier de `Karel Doorman'-sabel. Wat Hooft betreft staat Karel Doorman symbool voor een bepaalde ,,tragiek'', maar ook voor een ,,bepaalde professionele taakopvatting'' die ,,bijzonder'' is. ,,Soms zijn het niet de militair-operationele, maar emotionele redenen om de strijd te voeren. Indië moest verdedigd worden, daar waren de politieke leiding en de bevolking het over eens. Daar moet je je als uitvoerend militair bij neerleggen.''

Hooft citeert vrij naar Winston Churchill: ,,Overwinnaars hoeven nooit iets uit te leggen. Verliezers des te meer.''