Intelligente aanvoerder binnen en buiten het veld

Velibor Vasovic, voormalig aanvoerder van Ajax, is gisteren op 62-jarige leeftijd overleden aan de gevolgen van een hartaanval. De Joegoslaaf won in juni 1971 met Ajax de Europa Cup door in het Wembley-stadion in Londen de Griekse landskampioen Panathinaikos te verslaan. De aimabele Vasovic stond na een kortstondig avontuur op het middenveld in het hart van de verdediging en was daar als betrouwbare en vrijwel altijd beschikbare `stopper' niet weg te denken. Blessures en ziektes waren hem vreemd.

in de periode 1966-'71 speelde Vasovic 204 duels voor Ajax. ,,Hij was de eerste grote aankoop van Ajax'', zei oud-trainer Rinus Michels, ,,een rechtschapen, eerlijke man die een cruciale rol speelde in de ontwikkeling van Ajax naar de Europese top.''

Vasovic groeide als een intelligente jongen op in de wijk Novi Beograd van Belgrado. Hij bezocht het gymnasium en werd met het jeugdelftal van Partizan tweemaal landskampioen. In 1960 veroverde hij een basisplaats in het eerste van Partizan, dat hij in '63 verruilde voor aartsrivaal Rode Ster. Hij keerde snel terug naar Partizan, de club waar zijn hart lag. Hij voerde ook de nationale ploeg aan.

`Vasco' was de eerste buitenlander in dienst van Ajax. De transfer kwam op bijzondere wijze tot stand, zo blijkt uit het boek De Ajacieden, in 1971 geschreven door Maarten de Vos: `Het toeval wilde dat Ajax-lid Dries Blankert, een goede bekende van Michels, met een Joegoslavische getrouwd was. Via haar attendeerde Blankert Michels op de mogelijkheid Vasovic naar Ajax te halen. Mevrouw Blankert belde met Belgrado, kreeg mevrouw Vasovic aan de lijn, die vertelde dat haar man met Bundesliga-clubs aan het onderhandelen was. Vasco herinnert zich: `Toen ik terugkwam uit Duitsland vertelde mijn vrouw van de interesse bij Ajax. Zíj wilde graag dat ik in ieder geval ging praten. Amsterdam trok haar. Mijn vrouw had het niet zo op Duitsers. Haar vader is in de Tweede Wereldoorlog door Duitsers vermoord'.'

Vervolgens reed het echtpaar eind '66 met de NSU 110 naar Amsterdam, voor besprekingen in hotel l'Europe. Voor de ingang vonden ze een Amerikaans dubbeltje, een voorteken. `Waar het geld op straat ligt, is het goed verdienen', luidde een Joegoslavisch gezegde. Vasovic tekende voor 2,5 jaar.

Eerder dat jaar had hij in Brussel met Partizan Belgrado de Europa-Cupfinale tegen Real Madrid gespeeld. Partizan verloor met 2-1, maar Vasovic maakte het enige doelpunt (kopbal) voor de Joegoslaven. Drie jaar later stond Ajax voor het eerst in de finale van de Europa Cup, tegen AC Milan, met Vasovic. Ajax verloor (4-1) maar weer maakte Vasovic het enige doelpunt, uit een strafschop.

Bij Ajax was hij mede verantwoordelijk voor de doorbraak van het befaamde Nederlandse `totaalvoetbal'. Onder leiding van coach Rinus Michels speelde de centrale verdediger, die hardheid combineerde met een gave lange pass en groot leiderschap, samen met onder anderen Wim Suurbier, Ruud Krol, Johan Cruijff, Johan Neeskens, Piet Keizer en Sjaak Swart.

In elf jaar aan de top won Vasovic in Nederland en Joegoslavië in totaal acht landtitels: vier keer met Partizan Belgrado, drie keer met Ajax en eenmaal bij Rode Ster Belgrado. De veelvoudig Joegoslavisch international werd na zijn actieve carrière trainer, in Frankrijk en Joegoslavië. Begin jaren negentig zette de afgestudeerde jurist ook daar een punt achter.

In 1999 was Vasovic de grote afwezige bij de benefietwedstrijd voor Johan Cruijff in de Arena. Door de oorlog op de Balkan moest hij die reünie missen. Wel vroeg hij Cruijff in een brief of die alles in het werk wilde stellen de NAVO-bombardementen op zijn stad te beëindigen. Twee jaar eerder ontbrak hij in Gouda bij een benefietduel van Ajax na de plotselinge dood van zijn voormalige ploeggenoot bij Ajax Dick van Dijk. Door de oorlog en de boycotmaatregelen tegen Servië kreeg Vasovic toen geen visum. Hij was nota bene een tegenstander van president Slobodan Milosevic.

Als oprichter van de Associatie voor de Bescherming en Vooruitgang van het Joegoslavisch Voetbal verzette hij zich tegen de uitverkoop van het voetbal in zijn land. Al lang was hij gestopt met voetballen, maar Velibor Vasovic is altijd een aanvoerder gebleven.