Bos hekelt fiscale verwijten Brussel

Brussel moet ophouden Nederland te schofferen over belastingmaatregelen. Lage tarieven zijn net zo schadelijk, zegt Wouter Bos.

De grote bewindsliedentas met de sticker `I love Tax' bleef deze keer in de auto. Staatssecretaris Wouter Bos (Financiën) hield gisteren een gloedvol betoog over Europese belastingen tijdens een gastcollege aan de Universiteit van Amsterdam. Bos gaf de studenten een lesje rechtvaardigheid in internationale belastingen. Vanuit Nederlands perspectief, dat wel.

Nederland zit al sinds 1997 in het Europese beklaagdenbankje. Een werkgroep van Bos' collega, de Britse staatssecretaris Dawn Primarolo, plaatste Nederland bovenaan een lijst van landen met schadelijke belastingmaatregelen. Maar liefst tien specifieke maatregelen zouden voor een oneerlijke concurrentie met de ander EU-lidstaten zorgen, betoogde Primarolo. Bos heeft sinds zijn aantreden hemel en aarde bewogen om uit de strafbank te komen. Acht maatregelen zijn inmiddels aangepast. Vanmiddag zou een voortgangsrapportage van de Primarolo-werkgroep in Brussel besproken worden.

Coördinatie van de Europese belastingregimes is noodzakelijk, betoogde Bos. Multinationals hebben nu te maken met vijftien verschillende belastingregimes en dat is onwenselijk, want slecht voor de concurrentiepositie van de Unie ten opzichte van de Verenigde Staten. Zeker nu ook het bedrijfsleven zelf niet meer negatief staat tegenover enige vorm van coördinatie, is het volgens Bos tijd om aan concrete oplossingen te denken.

De ingeslagen weg van de Unie, gericht op het voorkomen van schadelijke concurrentie door voornamelijk naar specifieke maatregelen te kijken, is echter niet de juiste weg, aldus Bos. Het is net zo schadelijk om een heel laag vennootschapstarief te hebben, stelde hij. Ierland heeft van de huidige lidstaten met 12,5 procent de laagste winstbelasting, om over de nieuwe toetreders Estland en Cyprus met een effectief tarief van rond de nul procent maar te zwijgen. Nederland zit met 34,5 procent in de middenmoot.

,,Bedrijven kijken naar de laagste effectieve druk. Dat is een combinatie van de grondslag en het tarief. In Nederland bedraagt die ongeveer 29 procent, rond het Europees gemiddelde. Het hebben van specifieke regelingen die die druk verlagen maakt daar deel vanuit, maar ook landen met een standaard laag winstbelastingtarief spelen een rol. Het is raar dat daar in Europees verband helemaal niet naar gekeken wordt'', zei hij.

Om Europa echt een interne markt te laten zijn, zijn afspraken over de winstbelasting onontkoombaar. De huidige discussie die alleen over de grondslag gaat is te eng. ,,Als je over grondslagen praat, ontkom je er niet aan ook over de tarieven te praten'', zegt Bos, daarin inmiddels gesteund door Euro-commissaris Bolkestein (Interne markt). Zeker nu er tien nieuwe lidstaten bijkomen die op basis van de toetredingsregels niet kunnen worden verplicht iets aan hun belastingtarieven te doen, is coördinatie dringender dan ooit om te voorkomen dat de huidige lidstaten het nakijken hebben.

Maar het fixeren van de verschillende winstbelastingen op, bijvoorbeeld, een Europees minimum van 10 procent is niet de juiste weg. Daarmee ontneem je lidstaten teveel van hun autonomie. ,,Een attractief belastingklimaat kan helpen bij het verbeteren van het vestigingsklimaat'', aldus Bos. Hij stelde wel voor om een `zwevend evenwicht' te zoeken van de effectieve druk in de lidstaten, en daar een bandbreedte van bijvoorbeeld 5 procent op te zetten. Zo voorkom je volgens Bos een `race to the bottom', een hevige concurrente ten koste van de inhoud van de schatkist. Het evenwicht zou regelmatig opnieuw moeten worden vastgesteld.

Mocht het instellen van een evenwicht met bandbreedtes op korte termijn niet haalbaar zijn, dan wil de staatssecretaris met een Europese kopgroep afspraken maken over winstbelasting. Bos heeft goede hoop dat er een redelijke Europese oplossing uit de bus rolt. ,,Zelfs de grootste tegenstanders van fiscale coördinatie gaan nu langzaam overstag. Ze zijn er nu ook wel van overtuigd en zien nu ook wel in dat we op dit punt iets moeten doen'', aldus Bos.