Bolkestein: Kok heeft Fortuyn gebaard

In 1998 vertrok VVD-leider Bolkestein naar Brussel. Nu mengt hij zich, met enige tegenzin, toch weer in de strijd: Fortuyn niet serieus nemen, de kiezer wel.

Of Frits Bolkestein er werkelijk genoegen in schept een rol te spelen in de VVD-verkiezingscampagne staat nog te bezien. De manier waarop hij de verzamelde pers inzicht geeft in de verzameling oneliners waarmee hij even later, in een toespraak voor de VVD-afdeling Noordwijk, het verschijnsel Fortuyn te lijf gaat is in elk geval niet vrij van enig vertoon van weerzin: ,,Ik sta er allemaal zó ver van af, als eurocommissaris in Brussel'', zegt de VVD-lijsttrekker uit 1998.

Maar dan volgen ze toch, de weinig vleiende karakteriseringen van Fortuyn: `Sjors en de rebellenclub.' `De Emile Ratelband van de politiek.' `Politiek belletje trekken.' ,,In de verkiezingsstrijd is het misschien leuk, maar in de Kamer is het van weinig nut.''

Zijn mooiste politieke aanval bewaart de eurocommissaris voor de speech: `een zware verantwoordelijkheid voor de opkomst van Pim Fortuyn en de Fortunisten' berust bij premier Kok en de andere linkse politici die hebben `getalmd en getreuzeld' bij de totstandkoming van een gestrenger vreemdelingenbeleid. Zodat ,,over vijftien, twintig jaar de absolute meerderheid in de vier grote steden van buitenlandse herkomst zal zijn, met alle problemen van dien''.

Na VVD-erelid Hans Wiegel, die keer op keer van een zekere rechtse vertedering jegens Fortuyn tentoonspreidt, blijkt nu ook VVD-erelid Bolkestein van zins zich in de strijd te mengen. Zorgvuldig distantieert de man die vanaf 1991 als eerste toonaangevende politicus het vreemdelingenbeleid op de Haagse politieke agenda zette, zich van Fortuyns uitspraken over de islam: ,,De islam is een vredelievende godsdienst en betekent geen enkel gevaar voor ons: godsdienstig noch intellectueel, politiek noch militair.''

In tegenstelling tot Wiegel vindt Bolkestein dat de VVD Fortuyn rustig op voorhand kan uitsluiten als coalitiepartner: ,,Als je toch ziet dat de man in zijn eigen groepering al een scheuring veroorzaakt, welke mensen hij achter zich aantrekt, en dat hij nog geen programma heeft...''

Veel VVD'ers hebben reikhalzend uitgezien naar deze interventie. Zij missen de man die met zijn uitgesproken intellectualisme en ideologisch profiel het grootste deel van de jaren '90 het beeld van de VVD en de samenstelling van de fractie bepaalde. Dat gemis klemt temeer nu de buitenstaander Fortuyn op de loop lijkt te gaan met een deel van de ideologische erfenis. De vriendelijke VVD-lijsttrekker van nu, Hans Dijkstal, lijkt daartegen weinig verweer te hebben. [Vervolg BOLKESTEIN: pagina 3]

BOLKESTEIN

'Zeggen waar het op staat'

[Vervolg van pagina 1] Over die lijsttrekker van nu geen kwaad woord. ,,Alles wat Dijkstal doet is welgedaan'', klinkt het enigszins zuinigjes. Dat naast de grote verworvenheden van Paars het wegwerken van het financieringstekort en de werkloosheid de afgelopen acht jaar ook problemen zijn blijven liggen als `de grote instroom van economische migranten' is binnen Paars de schuld van PvdA en D66. ,,Ik kan daarvan meepraten'', zegt Bolkestein, fractievoorzitter van de VVD ten tijde van het eerste paarse kabinet (94-98). ,,Hoe vaak ben ik zelf niet gestoten op de onwil van de paarse collega's om deze problemen effectief te lijf te gaan''. In de jaren tachtig reeds, memoreert hij, heeft de VVD vergeefs een toelatingsregeling voor Antilliaanse jongeren voorgesteld. ,,Werd zij gesteund? Niks daarvan''.

Fortuyn en zijn medestanders hoeven door de VVD niet serieus te worden genomen, meent Bolkestein. ,,Fortuyn brengt leven in de brouwerij, maar het bier zal blijken schraal te zijn''. Wat dat betreft staat VVD-erelid Bolkestein ver van erelid Wiegel, en dichter bij erelid Henk Vonhoff, die verwacht dat Fortuyn c.s. als `politiek onfatsoenlijk' buitenspel komen te staan.

Maar de signalen moeten serieus worden genomen, meent Bolkestein. ,,Ik begrijp de mensen best die zeggen op Pim te zullen stemmen. Hun ongeduld is groot en zij zijn de probelemen zat. Dus we moeten in rond Nederlands zeggen waar het op staat. Dan wordt na 15 mei Dijkstal minister-president. Dan wordt de VVD de grootste partij''.

hoofdartikel: pagina 7