Zwitserland wordt 190ste lid van VN

De Zwitsers hebben zich gisteren met een kleine meerderheid uitgesproken voor toetreding tot de Verenigde Naties. Omdat ook in twaalf van de 23 kantons een meerderheid bestond, zal Zwitserland – waarschijnlijk in september – als 190ste land lid worden van de VN.

Bij een vorig referendum over hetzelfde onderwerp in 1986 wees nog ongeveer driekwart van bevolking het VN-lidmaatschap af. Deze keer stemde 54,6 procent voor. De opkomst was met ruim 57 procent hoger dan gewoonlijk.

In het kanton Genève, waar een groot aantal VN-organisaties is gehuisvest, stemde tweederde van de bevolking voor toetreding. In de bergkantons in het oosten van Zwitserland was de weerstand tegen toetreding het grootst. In Appenzell keurde ruim tweederde van de bevolking VN-lidmaatschap af. Ook in kantons als Schwyz, Glarus en Uri was een ruime meerderheid tegen.

Volgens Christoph Blocher, leider van de Zwitserse Volkspartij en van de campagne tegen toetreding, zal het VN-lidmaatschap ,,helaas leiden tot een verzwakking van Zwitserland''. Blocher gaat er van uit dat de vrijheid van de Zwitsers in gevaar is en dat de neutraliteit ernstig is verzwakt.

Het `ja' heeft volgens Blocher ook financiële consequenties, niet alleen vanwege de ruim 40 miljoen euro aan jaarlijkse contributie, maar vooral omdat ,,het buitenlandse vertrouwen in Zwitserland zal worden aangetast omdat een van de Zwitserse steunpilaren – zijn onafhankelijkheid – op zijn minst is verstoord''.

Veel voorstanders hebben echter mede om economische redenen voor de toetreding gestemd. Niet alleen vreesden zij dat de VN wel eens uit Genève zou kunnen vertrekken als de gastheer opnieuw openlijk zijn wantrouwen in de gast zou uitspreken – Bonn, waar allerlei Duitse regeringsgebouwen leegstaan, heeft veel belangstelling. Maar bovendien heeft het recente faillisement van de nationale luchtvaartmaatschappij Swissair bij veel Zwitsers het gevoel van onaantastbaarheid verzwakt.

Minister van Buitenlandse Zaken Joseph Deiss herhaalde dat het `ja' niet het einde betekent van de Zwitserse neutraliteit. Volgens een verklaring van de regering is Zwitserland voortaan ,,beter in staat om zijn belangen veilig te stellen en zijn verantwoordelijk in de wereld te dragen''. President Kaspar Villiger sprak wel zijn zorg uit over de tegenstand in sommige kantons. ,,Ook het `nee' moet serieus genomen worden'', zei Villiger.

De Zwitserse kranten noemen in hun commentaren de uitslag een teken van openheid. ,,We horen, eindelijk, bij de rest van de wereld'', aldus de Aargauer Zeitung. Volgens de Tages-Anzeiger is de weg vrijgemaakt voor ,,een moderne, niet verkrampte, neutrale buitenlandse politiek'' en is er een einde gekomen aan de ,,tot mythische proporties uitgegroeide neutraliteitsklucht''.