Wat moet ik nou stemmen?

Wat moet ik stemmen voor de gemeenteraadsverkiezingen? Ik ken weinig mensen die het weten. Als ik op de televisie afga, moet ik overmorgen mijn keuze maken tussen één van de zuilen waartoe ik zou behoren. Tussen de anonieme raadsleden die achter voormannen als Melkert, Dijkstal, Fortuyn of Balkenende aanmarcheren.

Die voormannen heb ik gezien, met hun nationale problemen als WAO en asiel of hun persoonlijke voorliefde voor saxofoon, koken of sport kijken, maar zelden de gemeenteraadskandidaten zelf, met hun typische gemeentevraagstukken als afvalscheiding, parkeerheffingen en onroerendezaakbelasting. Actualiteiten die met Haags dédain worden behandeld.

Ik zag geen rotondes en horecavergunningen maar procedures en machtsverhoudingen tussen Haagse partijen. Over Leefbaar-partijen als lokale dreiging, niet als lokaal symptoom, en over Rob Oudkerk die uit Den Haag is afgevaardigd om aan de zijde van burgemeester Cohen Amsterdam te redden. Wees lid van de Vara, de KRO of de NCRV en vertrouw op uw voorman.

Als de resultaten binnen zijn, zullen de actualiteitenrubrieken meteen uitrekenen hoeveel zetels het verkiezingsresultaat voor de voormannen in de Tweede Kamer oplevert. Welke zuil heeft gewonnen? De gemeenteraadsverkiezingen als een superpeiling voor 15 mei. Om het aantal zetels Fortuyn en Leefbaar Nederland te meten tel je al die lokale partijtjes (tegen de rotonde, voor uitbreiding van het aantal parkeerplaatsen) bij elkaar op.

Vaak behandelden de programma's gemeentevraagstukken waar je je als kiezer helemaal niet mee hebt te bemoeien. Melkert ging bijvoorbeeld met het nationale nieuws langs steden, om grotere veiligheid te preken. Meer politie in de wijken. Ferme woorden van de Pvda-voorman in Rotterdam en bij het gevaarlijke Amsterdamse station Lelylaan. Misleidend, want de gemeenteraad gaat niet over politie. Dat doet een door de koningin benoemde burgemeester in samenspraak met een ongekozen commissaris en een ongekozen officier van justitie. De overheid heeft de politie buiten de invloed van de kiezer geplaatst. We hebben er niets over te vertellen, overmorgen. Voor klachten over geweigerde aangiften is er een 0900-nummer, met het klantvriendelijke prijsje van 13 eurocent per minuut.

Het valt niet mee om gemeenteraadsverkiezingen op een doorzichtige manier te verslaan. Dat was gisteren te zien aan het pandemonium van raadsleden en bestuurders uit Tiel in Buitenhof. Wat interesseert mij hun fabrieksterrein? Maar dat de mensen zich wel degelijk in lokale problemen verdiepen bewijst het succes van Hart van Nederland, de populairste actualiteitenrubriek. Van schrik richtte de publieke omroep, traditioneel geobsedeerd door Den Haag, NLnet op, met het beste van de lokale omroepen. 2 Vandaag was een gunstige uitzondering, net als Zembla, met een analyse van amateurisme in de Leidse lokale politiek.

In alle andere democratische landen krijgen gemeenteraadsverkiezingen meer aandacht. Daar gaan ze over burgemeesterskandidaten die in scherp debat hun onderlinge verschillen afbakenen. De winnaar krijgt vier jaar de kans zijn programma uit te voeren. Dat trekt meer publiciteit dan allerlei partijen die na de verkiezingen in hetzelfde afspiegelingscollege verdwijnen. Burgemeesters zien scherp dat hun status van onpartijdige autoriteit tussen de kibbelende Bromsnor, Saartje en Swiebertje niet meer van deze tijd is. Cohen van Amsterdam, Opstelten van Rotterdam, voormalig burgemeester Peper van Rotterdam en voormalig burgemeester IJsselmuiden uit Volendam hebben allen gepleit voor rechtstreekse burgemeestersverkiezingen. In plaats daarvan krijgen we burgemeestersreferenda. De minister bepaalt het resultaat, want de kiezer kan het niet alleen. Netwerk liet de twee referenda-kandidaten voor Vlaardingen zien, tweedledee en tweedledum. Ze droegen eendrachtig hetzelfde donkerblauwe kostuum.

Wat moet ik stemmen? Ik wacht af tot Nederland de Raad van Europa gehoorzaamt en niet langer samen met de republiek Georgië de Europese hekkensluiter is voor lokale democratie. Media-aandacht voor lokale kwesties volgt dan vanzelf.