Kansloos in de bijstand

,,Als we in elk land zo lang praten over bijstandsgerechtigden, snap ik wel waarom wij zoveel bijstandsgerechtigden hebben'', zegt minister Vermeend als hij de documentaire ziet van de sociale dienst in Velsen, waar consulenten proberen cliënten die al lang in de bijstand zitten aan het werk te helpen. ,,Deze mevrouw kan in de horeca zo aan het werk'', zegt hij over een 53-jarige arbeidsongeschikte Chinese vrouw die geen Nederlands spreekt en analfabeet is. ,,Arbeidsongeschikt is dat je gewoon in de keuken kan werken.'' Vermeend probeerde deze uitspraak achteraf uit de uitzending te halen.

Voor het drieluik Onbemiddelbaar heeft programmamaakster Barbara den Uyl een jaar lang de bemiddelingspogingen van de sociale dienst in Velsen gevolgd. Ze laat zien hoe moeilijk het is om mensen `met een grote afstand tot de arbeidsmarkt' weer aan het werk te krijgen. Van alle bijstandsgerechtigden is 60 procent `kansloos', vertellen de medewerkers van de sociale dienst. Daarmee zit Velsen op het landelijk gemiddelde.

De bijstandsmoeders in de uitzending willen graag aan een opleiding beginnen, al zijn ze voorlopig niet verplicht te gaan werken, omdat hun jongste kind nog geen 5 is. Als ze weer gaan werken, lopen ze echter het risico er fors in inkomen op achteruit gaan, vertelt een consulente van de sociale dienst. Voor hun extra inkomsten worden ze gekort op hun uitkering, ze lopen hun huursubsidie en kwijtschelding van gemeentebelasting mis. De consulente: ,,Dan moet je mensen eigenlijk adviseren om niet te gaan werken.''

De mannen in de uitzending kunnen allemaal niet werken, zeggen ze. Ze hebben het ,,aan hun rug'' of ze hebben ,,klachten''. Een man van 43, grijs, petje op, vertelt dat hij ,,meer ondersteuning wil'', ,,een werkkring waar hij zich prettig in voelt'', en dat hij ,,tijd wil overhouden voor vrije tijd en een cursus''. Den Uyl volgt de man in zijn huis, waar hij de muur heeft volgeplakt met posters van popidolen. Ze confronteert hem ermee dat zijn hele leven in het teken van hobby staat. Of hij nou nooit eens echt ergens voor gaat? Jawel, antwoordt de man. ,,Ik begin steeds opnieuw met dingen. Gitaarspelen bijvoorbeeld. Als ik dat nu niet leer, komt het er nooit meer van.''

NCRV-Dokument. NCRV, Ned.1, 22.55-23.40u.