`Juffrouw Houben' bleef ook bij hoog water thuis

Toen ze nog leefde, weigerde Anna Rutten steevast Heerenhuis `De Houbenhof' bij hoog water te verlaten. Ook als de burgemeester haar dat beval. ,,Breng liever wat mensen om te helpen de kasten naar boven te sjouwen'', had de juffrouw geantwoord. En binnen een uur stonden er mensen op de stoep.

Zaterdag moest Anna Mechtildis Maria Emanuelle Rutten toch haar huis verlaten. Over de smalle dijk langs de Maas bij het Belgische Kessenich, bij hoog water de enige verbinding met de oever, werd zij naar haar laatste rustplaats gedragen. Ze is 88 jaar geworden.

In de volksmond werd ze `juffrouw Houben' genoemd, omdat haar moeder een Houben was, telg van het voorname, maar niet adellijke geslacht dat in Nederland vele bestuurders voortbracht. De commissaris van de koningin van Noord-Brabant is een van hen. Ze werd ook zo genoemd omdat zij de instandhouding en verdediging van familiehuis De Houbenhof als levenstaak had opgevat en daarmee na verloop van tijd door de bevolking werd vereenzelvigd.

Anna Rutten was niet gesteld op ongenood bezoek. Nieuwsgierige wandelaars die het huis te dicht naderden konden zich tot enkele jaren geleden geconfronteerd zien met haar dubbelloopsgeweer. ,,Ze was een goede jager'', zegt haar neef Henri. Zijn tante noemt hij niettemin een ,,zeer vredelievende vrouw''. Maar ze hield afstand, ,,dat sprak ook tot de verbeelding''.

Henri Houben, 54 jaar en van de Nederlandse tak van de familie, omschrijft zijn tante als een vrouw met een ,,mystieke, welhaast koninklijke'' uitstraling. ,,Als zij de kamer binnenkwam, dan stond er iemand. Veel mensen gaan op latere leeftijd chic doen. Dat ziet eruit alsof ze een stok hebben ingeslikt. Zij had natuurlijke allure.''

Slechts vier jaar van haar leven woonde Anna Rutten niet in het familiehuis, die bracht ze door op kostschool in Luik. Daarna lokte de studie, maar ze was te hard nodig in het huis. Het ging slecht met de economie en de markt voor fruit, waarvan de familie in grote mate afhankelijk was, stortte in. Sindsdien was ze volledig gecommitteerd aan het huis, ze was er `een beetje mee getrouwd', zei ze zelf. Een geschikte echte huwelijkskandidaat heeft ze nooit gevonden.

Nadat De Houbenhof in de Tweede Wereldoorlog zwaar beschadigd was geraakt, beklom ze zelf de steigers om met de wederopbouw te helpen. In de oorlog had ze zich, zo staat in haar bidprentje, verdienstelijk gemaakt door brieven rond te brengen voor het verzet. [Vervolg HOUBENHOF: pagina 3]

HOUBENHOF

Huis leeft bij gratie van stilte

[Vervolg van pagina 1] De Houbenhof werd 350 jaar geleden gebouwd door Aert Houben, kort nadat stadhouder Frederik Hendrik het nabijgelegen Stevensweert had veroverd. Het huis bood onderdak aan garnizoenen Spaanse of Franse soldaten en werd een herberg toen Aert er ook bier ging schenken aan schippers. Op de bijbehorende landerijen werd lange tijd fruit geteeld.

Juffrouw Houben verkocht die landerijen later aan grindboeren, maar het huis zelf weigerde zij te verkopen, al had ze er fortuin mee kunnen maken. De juffrouw ging niet weg, ook niet voor vakantie.

Dat is misschien moeilijk te bevatten, begrijpt haar neef Henri, maar het huis `verplicht'. ,,Je kunt niet zomaar even de deur achter je dicht doen.'' Henri is twintig jaar geleden bij zijn tante ingetrokken op De Houbenhof en zal haar werk voortzetten. ,,Ze vroeg het me en ik zei geen nee.'' Hij is de afgelopen jaren door zijn tante zorgvuldig ingewijd in de geschiedenis van de streek, de familie, het huis en de meubelstukken.

Maar bezoekers die deze verhalen kunnen horen heeft het huis zelden; voor buitenstaanders is het zelfs nooit te bezichtigen. En dat is goed zo, vindt Henri. ,,Het huis leeft bij de gratie van de stilte. Mijn tante en ik wilden ook niet de hele dag mensen over de vloer, wij besteedden onze tijd liever aan lezen en puzzelen.''

De waarde van het huis ligt volgens Henri Houben in het feit dat de ,,klok er is blijven stilstaan''. ,,Wij zijn heus wel mensen van deze tijd, maar als iets kan blijven zoals het was, dan laten wij het liever zo.''