Graag Chinezen, maar niet te veel

Leergierige Chinezen vormen een nieuwe markt, ook voor Nederlandse onderwijsinstellingen. Op de Onderwijsbeurs in Peking kwamen ze samen.

David Peng is met zijn vader al om half zes opgestaan, om als eerste binnen te komen op de Internationale Onderwijsbeurs in Peking. De beurs werd dit weekeinde gehouden in het Wereldhandelscentrum van Peking, een van de meest luxe congrescentra van heel China. Meteen bij binnenkomst zie je het Holland-paviljoen, opgesierd met een reeks oranje tulpen. De beursdeelname wordt deels betaald door de EVD, een agentschap van het Nederlandse ministerie van Economische Zaken.

,,Wij bieden al studies vanaf 10.000 yuan (1.300 euro)'', adverteert een bureau dat op commerciële basis studenten werft voor een aantal Nederlandse opleidingen. Het moge duidelijk zijn: de verkoop van onderwijs aan Chinezen met geld is inmiddels ook voor Nederland aantrekkelijke handel geworden.

David komt uit Tianjin, een grote havenstad op zo'n twee uur reizen van Peking. Hij is vijfentwintig jaar oud, en hij is bij het Holland-paviljoen langsgeweest om te zien of hij een MBA in Nederland kan gaan volgen. Hij heeft twee jaar terug een studie in internationale handel afgesloten. Sindsdien werkt hij voor een groot containertransportbedrijf in de havenstad Tianjin. Hij heeft een oranje tulpentasje vol brochures meegekregen. Denkt hij dat Nederland voor hem geschikt zou zijn? ,,Een groot voordeel is dat de studiekosten niet zo hoog zijn. Het is goedkoper om in Nederland te studeren dan in Engeland. Geld is voor mij namelijk het grootste probleem. Mijn vader zal moeten bijspringen, en dan nog heb ik waarschijnlijk maar geld voor een jaar.'' Hij heeft een vriend die de stap al gewaagd heeft, en die nu in Nederland studeert. Bevalt het hem? ,,Hij zegt dat het in Nederland ook wel onveilig en chaotisch is. Als mijn ouders dat horen, dan worden ze ongerust en dan willen ze liever dat ik ergens anders heen ga.''

Relatief goedkoop, multicultureel en mooi, maar wel wat vreemd en onveilig, dat is de indruk die veel Chinezen lijken te hebben van Nederland als studieland. ,,Wat moeten Chinese studenten in een land waar het homohuwelijk en euthanasie wettelijk zijn toegestaan?'', wilde een verslaggever van de staatstelevisie dan ook weten van Pieter van Dijk, de voorzitter van het Nuffic, een overkoepelende organisatie van instellingen voor hoger onderwijs in Nederland die zich inzet voor de internationalisatie van het Nederlandse onderwijs. Hij vertelt dat de wereldmarkt voor onderwijs aan studenten uit derde landen inmiddels immense proporties heeft aangenomen: het zou gaan om een totale waarde van 2.000 miljard dollar (2.300 miljard euro).

Van die markt heeft Amerika zo'n dertig procent in handen, Groot-Brittannië volgt met 17 procent. Groot-Brittanië ziet de studenten vooral als een bron van inkomsten. De benadering van Duitsland is wezenlijk anders: dat land zoekt wereldwijd naar excellente beta-studenten, die het gratis opleidingen met baangarantie in Duitsland aanbiedt. Zo wil het toekomstige tekorten op de arbeidsmarkt ondervangen.

Wat Nederland nu precies voor beleid voert, blijft vooralsnog wat onduidelijk. Wil het inderdaad zo veel mogelijk geld verdienen door vooral zo veel mogelijk studenten uit China naar Nederland te halen? ,,Wij zijn daar in elk geval niet op uit'', zegt Nanda de Bruin-van Veen van Leiden University Worldwide. ,,Wij zijn op zoek naar de top, en we zoeken vooral in de beta-hoek. We willen graag dat buitenlandse studenten bij ons promoveren, want die programma's lopen anders leeg. Veel Nederlanders willen niet meer promoveren, omdat ze meer kunnen verdienen in het bedrijfsleven. Promovendi worden ook onze toekomstige docenten.'' Leiden wil niet al te veel Chinese studenten in een klas. ,,Dan maak je een programma stuk, want dan gaan ze onderling Chinees praten, en valt de rest van de klas erbuiten.''

Maar er zijn ook minder gerenommeerde instellingen die juist opleidingen aanbieden aan misschien niet de meest intelligente, maar wel de meestvermogende studenten. Die zijn bereid om veel geld neer te tellen voor een opleiding die ze in eigen land vooral het extra prestige van een buitenlandse studie moet opleveren. Wat ze er precies leren, lijkt van minder belang.

David Peng is er nog niet uit wat hij wil. Hij gaat thuis in Tianjin eerst nog eens rustig alle glanzende brochures uit zijn Holland-tasje bekijken. Wie weet kiest hij dan toch liever voor een veilig land.