Englishness

,,Waar ter wereld ik ook ben, overal bestaat mijn ontbijt uit cappuccino en toast met marmite. Een ontbijt dat maar voor de helft typisch Engels is, net als de Engelse cultuur. We wonen op een eiland, maar Engeland is misschien wel de meest multiculturele samenleving ter wereld. Al die mensen uit India, Pakistan en het Caraïbisch gebied hebben Engeland een nieuw aanzien gegeven. Het wordt hoog tijd dat we onder ogen zien dat de Engelse cultuur er heel anders uit ziet dan zestig jaar geleden. Alleen extreem-rechts houdt vast aan het traditionele beeld van Englishness. De Engelsman met zijn bolhoed en fish-and-chips behoort tot een uitstervende bevolkingsgroep.''

De Engelse folkrocker Billy Bragg (geboren 1957) debuteerde in 1984 met de `socialistische liefdesliederen' van het album Life's A Riot With Spy Vs. Spy. Zijn lied A new England werd een jaar later een hit in de versie van Kirsty MacColl. Zelf behaalde Bragg in 1988 de top van de Engelse hitparade met zijn versie van The Beatles' She's leaving home. Aanvankelijk speelde hij solo met elektrische gitaar, de versterker soms in een rugzak meetorsend. Na maatschappijkritische albums als Workers Playtime en William Bloke maakte hij twee cd's waarop hij samen met de Amerikaanse groep Wilco teksten van folkzanger Woody Guthrie van muziek voorzag. Zijn groep The Blokes met onder anderen toetsenman Ian MacLagan uit The Small Faces begeleidt hem op het nieuwe album England, Half English.

,,In mijn land wordt op dit moment veel gepraat over Englishness, de Engelse identiteit die op het spel staat bij deelname aan een verenigd Europa en de invoering van de euro. Veel Engelsen zijn bang voor Europa, en daarin worden ze geholpen door rechtse kranten die schrijven dat de Bundesbank op 1 januari 2002 heeft bereikt wat ze in 1940 niet voor elkaar konden krijgen. Xenofobie heerst in Engeland en vooral de angst voor Duitsland en Duitsers heeft ernstige vormen aangenomen. Dat geldt trouwens niet voor heel Groot-Brittannië, want in Wales en in Schotland is men al veel toegeeflijker ten aanzien van Europa. Als er een referendum komt, zou dat wel eens een grote scheuring kunnen veroorzaken.

,,George Orwell schreef al in 1940, dus nog voor de grote immigratiegolf van vlak na de oorlog, dat Englishness wordt gekenmerkt door diversiteit en het gemak waarmee elementen uit andere culturen in de onze worden opgenomen. De term `England, Half English' komt van Colin MacInnes, de schrijver van Absolute Beginners. In de jaren vijftig zag hij hoe mensen dansten op Amerikaanse muziek, gezongen door Engelse rock & rollers met een Amerikaans accent.

,,MacInnes realiseerde zich dat de toekomst bepaald zou worden door mensen die zich ontworstelden aan de benepenheid van het oude Engeland, en die voor hun culturele horizon niet langer afhankelijk waren van hun ouders. Hun Englishness werd bepaald door het feit dat ze zich via rock & roll en later televisie en internet op de hele wereld konden oriënteren. Op het vasteland van Europa zijn jullie daar al veel verder in, want bijna iedereen spreekt hier meer dan één taal. Niemand die mijn songteksten kan verstaan, hoeft zich daarom minder Hollander of Duitser te voelen.''

Billy Bragg: England, Half English (Cooking Vinyl/Bertus)