Amsterdam: PvdA zit in CDA-positie

Wie domineert in Amsterdam?

De PvdA, al tientallen jaren, hoewel Amsterdam geen sociaaldemocratische stad is. De PvdA heeft ter rechter- en vooral ter linkerzijde altijd geduchte concurrentie te verduren gehad. Toch kan de PvdA vanaf 1946 rekenen op eenderde van de zetels. Hoogtepunt was 1986 (21 zetels), dieptepunten waren 1970 en 1990 (12).

Welke partijen besturen Amsterdam?

Drie jaar lang een nationaal kabinet. De `regenboog' met PvdA, VVD, GroenLinks en D66 is vorig jaar uit elkaar gevallen na een conflict over de sociale dienst. GroenLinks weigerde ermee in te stemmen dat commerciële instellingen werklozen naar een baan zouden leiden. Sindsdien besturen PvdA (drie wethouders), VVD (twee) en D66 (één) de stad.

Wie wil nu met wie besturen?

VVD en GroenLinks in ieder geval niet. Op de valreep hebben ze de PvdA in een CDA-positie gemanoeuvreerd. Vrijdag gaven VVD en GroenLinks gezamelijk een stemadvies. Ze riepen andersdenkenden op op de ander te stemmen. ,,Als u een liberaal college wil, stem dan VVD'', zei GroenLinks'er Maarten van Poelgeest. ,,Als u een progressief college wil, stem dan GroenLinks'', zei VVD'er Geert Dales. Het was een trucje om de PvdA te kunnen afschilderen als de partij die niet kiest. Hoewel PvdA-lijsttrekker Rob Oudkerk naar links tendeert, heeft zijn partij inderdaad nog niet gekozen voor een coalitie met GroenLinks dan wel met de VVD.

Waarover ging de verkiezingscampagne?

Over veiligheid, sociale integratie, auto's en openbaar vervoer. Het zogeheten `allochtonenvraagstuk' wordt minder direct gekoppeld aan veiligheid dan in de andere grote steden. Maar meer politie en meer controle wordt door PvdA en VVD bijna gelijkelijk bepleit, zij het dat de liberalen op `blauw' tamboeren en de sociaal-democraten ook op infrastructurele veiligheid. In het spoor hiervan draaide het om verzelfstandiging van het Gemeentelijk Vervoerbedrijf (links van de PvdA tégen) en meer barrières tegen auto's (links van de PvdA voor).

Waarover gaat het de komende vier jaar?

Om woningbouw, sociale verhoudingen en auto's. Doordat tientallen jaren lang de nadruk heeft gelegen op de volkshuisvesting van de lagere inkomensgroepen, is Amsterdam onbereikbaar of onbetaalbaar geworden voor de middengroepen. De PvdA verschuift nu haar aandacht naar dit middensegment met pleidooien voor meer goedkopere koopwoningen en iets duurdere huurwoningen in het nieuwe stadsdeel IJburg.

De VVD legt de nadruk op eigen woningbezit en wil de corporaties stimuleren hun bestand ten dele te verkopen. GroenLinks daarentegen houdt vast aan 40 procent sociale woningbouw en erkent dat hierdoor de middengroepen met kinderen zullen moeten verhuizen naar randgemeenten.

Proef op de som wordt Parkstad in de Westelijke tuinsteden, waar nu etnische gettovorming dreigt die PvdA en VVD willen voorkomen door ambitieuze stadsvernieuwing.

Zijn er stoorzenders?

De aanhang van de Leefbaar-partijen in Amsterdam is vooralsnog onduidelijk. De steun voor Amsterdam Leeft! kalft volgens het hoofdstedelijke bureau Onderzoek en Statistiek af.

Hetzelfde geldt voor Amsterdam Anders. De ChristenUnie daarentegen zou voor het eerst in de geschiedenis kans maken op een zeteltje.