Politiek Heerlen één tegen de junks

Al jaren kampt Heerlen met de overlast van junks en dealers. Dat blijkt eens te meer als er weer verkiezingen zijn voor de gemeenteraad.

Veiligheid is al jaren een topic bij de gemeenteraadsverkiezingen in Heerlen. De stad (95.000 inwoners) kent een bovenmaats drugsprobleem, met de bijbehorende criminaliteit en een gevoel van onveiligheid. De helft van de bewoners in het centrum voelt zich onveilig, zo bleek vorig jaar uit een enquête. Leider van de Operatie Hartslag, de lokale war on drugs, is burgemeester A. Sakkers (VVD).

De programma's van de meeste partijen die meedoen aan raadsverkiezingen, overtreffen elkaar in aandacht voor veiligheid. Ze willen extra `blauw' op straat, minder tolerantie, gedwongen zorg voor verslaafden en een hardere aanpak van de overlast. Dat stond vier jaar geleden ook al op de agenda.

Burgemeester Sakkers beantwoordt de roep van de hele gemeenteraad om zero tolerance. Na zijn benoeming in 2000 gaf hij medio vorig jaar het startsein voor de Operatie Hartslag. Sindsdien leeft de hoop dat het weer veilig wordt. Sakkers: ,,Het verbaast mij hoe elke keer in de verkiezingstijd partijen in het land zich haasten om veiligheid op de agenda te zetten.''

Toen Sakkers naar Heerlen kwam, had de stad een, wat hij noemt ,,subtiel handhavingsbeleid''. Sakkers: ,,Ik vond dat het niet langer kon dat een burger een bon kreeg omdat zijn auto fout geparkeerd stond, terwijl een junk die in een portiek sliep en daar urineerde, ongemoeid bleef.''

Afgelopen raadsperiode kreeg Heerlen een officiële tippelzone voor heroïneprostituees. Dat was bij de vorige verkiezingen een heikel thema. Het CDA had er moeite mee, maar ziet inmiddels ook dat door die zone de overlast in het centrum vermindert. Heerlen deed ook mee aan het landelijke experiment met de verstrekking van heroïne op recept. Tegelijk is er een repressieve aanpak begonnen van de scene: coffeeshops zijn verplaatst, drugspanden gesloten.

Operatie Hartslag boekt resultaat. Het station is `schoon'. De burgemeester krijgt naar eigen zeggen veel positieve reacties. Sakkers: ,,Laatst een directeur van een bedrijf in het centrum, die meldde dat zijn medewerkers weer in hun eentje door de stationstunnel durven.''

Cijfers van de politie wijzen uit dat de misdaad vorig jaar nog gestegen is, ondanks negen maanden Operatie Hartslag. Het aantal autokraken, straatroven en woninginbraken nam toe. Ruim 75 procent daarvan is het werk van verslaafden. Ook het aantal meldingen van drugsoverlast steeg van 876 in 2000 naar 1.564 in 2001. Volgens de politie verklaarbaar: burgers is gevraagd om overlast te melden.

Op het programma staan nog de opvang voor verslaafden, camera's in het centrum en dwangopvang voor `zorgwekkende zorgmijders'. Ondertussen staat Sakkers klaar om dealers en runners aan te pakken. Die maken nu de binnenstad na zes uur 's avonds onveilig. Sakkers: ,,Voor hen moet Heerlen niet leuk meer worden. Maar ik heb de raad ook gezegd: junks en zwervers horen erbij. Oplossen doen we het probleem niet, het wordt wel beheersbaar.''

,,Publicitair is Sakkers heel goed'', zegt R. de Wit-Romans, lijsttrekker voor de Socialistische Partij, de grootste oppositiefractie. ,,Als de politie weer eens een drugspand sluit, is Sakkers er, in het licht van de camera, bij om het pand persoonlijk, staande op een keukentrapje, dicht te spijkeren.'' De Wit geeft toe dat Sakkers `gescoord' heeft rond het station.

De SP eist in haar verkiezingsprogramma dat de handel in harddrugs ,,keihard'' wordt bestreden. Het is voor de SP niet aanvaardbaar dat ,,goedwillende burgers'' worden opgescheept met de overlast van dealers en drugverslaafden. Die moeten afkicken, desnoods onder dwang. Hoezeer de plaatselijke politici het na twintig jaar drugsoverlast met elkaar eens zijn, blijkt hier: het SP-programma had op dit punt van de VVD-Heerlen kunnen zijn.

Hoewel geen enkele partij nog een blad voor de mond neemt, meent de VVD elders toch nog ,,slappe knieën'' te bespeuren. Dat kan niet bij coalitiegenoten PvdA en CDA zijn. De PvdA noemt veiligheid ,,de achilleshiel van de stad'' en eist deze verkiezingen wéér meer politie. Ook CDA-lijsttrekker E. Prickartz zet fors in op veiligheid. Zijn motto: `handhaven, niet gedogen'. Prickartz: ,,We moeten af van het imago dat dit het mekka is voor drugsverslaafden. De tijd is voorbij dat junks en dealers met fluwelen handschoenen aangepakt worden.''

Het CDA steunt ,,van harte'' de Operatie Hartslag. Prickartz: ,,De operatie is trouwens niet begonnen met Sakkers. Zijn voorganger heeft baanbrekend werk verricht. Bovendien is dit beleid van het hele college, niet alleen van de burgemeester.'' Sakkers' voorganger was de CDA'er J. Pleumeekers.

Over één onderwerp komt na de verkiezingen gegarandeerd heibel: de opvang voor junks. Geen enkele wijk wil een slaaphuis of zorgpension. De gemeente kocht alvast een voormalig politiebureau. Bewoners uit die wijk – prominent aanwezig op de kandidatenlijst van Leefbaar Heerlen – willen de opvang in dat gebouw voorkomen. Het programma van Leefbaar Heerlen doet krasse uitspraken. Zo moet de ,,plaatsvervangend hoofdstad van de narcostaat der Nederlanden'' worden teruggegeven aan de gewone burger, kunnen ,,brave sigarenwinkeliers (...) als het moet een junk een honkbalknuppel in de nek leggen'' en mag er geen opvang van junks zijn in wijken van ,,fatsoenlijke belastingbetalers''.

Op de `Kop van de Sarool' maakt een junk zich uit de voeten bij de komst van burgemeester Sakkers. Hier begint de stationstunnel. Ooit vergaarbak van de drugshandel, maar nu zichtbaar `schoon' op één bedelaar na. ,,Kijk'', zegt Sakkers, onderwijl tevreden een sigaartje opstekend, ,,een normale tunnel, lekker toch?''