`Meer in mensen investeren'

Het automatische `periodiekje' kan verdwijnen, zegt FNV-voorman De Vries. Maar de loonkosten zullen niet omlaag gaan.

Zelfs voor dat ene kneusje op de afdeling zal zijn voorstel goed uitpakken. ,,Die krijgt dan misschien niet meer automatisch zijn jaarlijkse `periodiekje' erbij, maar het bedrijf wordt wel eerder gedwongen om naar hem om te kijken'', zegt Hans de Vries van FNV Bondgenoten.

De voorzitter van de grootste FNV-vakbond (na een fusie vier jaar geleden van industriebond, voedingsbond, dienstenbond en vervoersbond) verklaarde donderdag op een congres van werkgeversvereniging AWVN dat de automatische periodieke loonsverhoging uit de CAO kan. Daarvoor zou een systeem moeten worden ingevoerd dat de groei van het loon meer koppelt aan het functioneren. Zijn pleidooi voor meer flexibele beloning is niet nieuw, wel dat `het jaarlijkse periodiekje erbij' op grote schaal mag verdwijnen.

Sommige werknemers zullen er op achteruit gaan. Kan dat niet heel vervelend zijn als je rekening hebt gehouden met groei van je salaris, bijvoorbeeld voor een hypotheek?

,,Er zijn werknemers die sneller naar het maximum van hun salarisschaal groeien, anderen doen er langer over. Maar zij houden wel de collectieve loonsverhogingen die we in CAO's afspreken.''

Maar zet u niet een verworven goed van de vakbeweging op het spel?

,,Als werkgevers denken dat ze hiermee de loonkosten kunnen verlagen, gaat het feest niet door. In sommige sectoren zal het ook minder snel worden ingevoerd. In de glastuinbouw bijvoorbeeld, waar de concurrentie groot is om de paprika's en tomaten tegen een zo laag mogelijke prijs af te leveren. Daar zal het de verhoudingen snel kunnen verzieken, want werkgevers willen er de loonkosten zo laag mogelijk houden.''

Wanneer wilt u dan wel de vaste loonsverhoging inleveren voor meer flexibele beloning?

,,Alleen bij bedrijven die een sociaal personeelsbeleid voeren en die het niet doen om zo weinig mogelijk te betalen. En het kan alleen maar als er heldere criteria worden opgesteld waaraan het functioneren moet voldoen om te groeien. Voorwaarde is ook dat de werknemers in het bedrijf of een sector het zelf ook willen. De periodieke verhoging gaat er vanuit dat je na een jaar je functie beter beheerst, maar dat hoeft natuurlijk helemaal niet zo te zijn. Door de loonsverhoging meer te koppelen aan het functioneren, hopen we te bereiken dat er meer in mensen wordt geïnvesteerd en dat het eerder opvalt dat mensen wegkwijnen. Want het zal moeten betekenen dat je jaarlijks een gesprek met je chef of een personeelsfunctionaris zult hebben over de vraag of je aan de criteria hebt voldaan.''

Ziet u niet het risico dat parttimers hier de dupe van worden?

,,Als het systeem goed werkt niet. De mate waarin je je functie beheerst hangt niet af van de tijd die je aanwezig bent. Je moet getoetst worden aan kwalitatieve criteria. Een autoverkoper afrekenen op het aantal auto's dat hij verkoopt, is niet goed. Wel kun je kijken naar welke kennis hij over modellen heeft, of over financieringsmogelijkheden. Het zal voor veel functies niet eenvoudig zijn om goede criteria te bedenken. Daarom denk ik dat het ook minder snel ingevoerd wordt in het midden- en kleinbedrijf.''

Vakcentrale FNV constateerde vorig jaar dat de prestatiebeloning alweer over het hoogtepunt heen is. Komt u niet te laat met uw ideeën?

,,Nee. Misschien wel wat betreft eenvoudige vormen van prestatiebeloning. Als je flexibel belonen goed laat samengaan met een heldere functiewaardering, is het zowel voor de werknemers als de werkgevers gunstig. Dan is het voor beide een stimulans om meer te investeren in opleidingen.''