Goed nieuws

Eindelijk goed nieuws. Het niveau van zwarte scholen vertoont een opgaande lijn. Waar hebben we dat aan te danken? Aan het simpele feit dat sedert enige tijd gekeken wordt hoe goed of hoe slecht scholen het doen. Het is van belang dat mensen zich doelen stellen, maar dat kan alleen maar als de resultaten van hun werk ook zichtbaar zijn. In het basisonderwijs is dit lange tijd niet het geval geweest. De enige kritische volgers van het onderwijs waren de ouders. Sommige ouders althans. Zij hielden de school bij de les. Zwarte scholen met in de meeste gevallen laag opgeleide, verbaal weinig weerbare ouders werden niet kritisch gevolgd. Met alle gevolgen die daarbij horen. Zo ging dat vaak en dat hebben we te wijten aan de incompetentie en onverschilligheid van veel gemeentelijke afdelingen onderwijs en hun bestuurders.

Niet alleen onder politici en ambtenaren, ook in kringen van lerarenopleiders en onderzoekers hing de sfeer dat voor scholen alles belangrijker is dan leren. Cognitieve vaardigheden, er werd een vies gezicht bij getrokken. Netelenbos verkondigde vier jaar lang dat het toetsen, als het echt niet anders kon, dan maar moest maar dat daarbij ook aandacht moest worden besteed aan andere zaken dan `alleen maar leren'. Alleen maar, alsof dat niet al heel wat is. Onderzoekers richtten zich op alles, behalve op de kwaliteit van het onderwijs. En voor het enkele geval dat ze dat wel deden, werden de resultaten in de sociaal wenselijke richting gemanipuleerd. Zo herinner ik me van een jaar of tien geleden een onderzoek, een proefschrift nog wel als ik me niet vergis, met als uitkomst dat het goed ging met de zwarte scholen, toen het daar dus heel slecht mee ging, waarbij het niveau werd gemeten aan de hand van de adviezen van de school. Er werd dus niet gemeten want dat wilden die scholen niet en de onderzoeker vond dat blijkbaar ook niet nodig.

Dat het nu beter gaat, weten we dankzij het feit dat er wordt getoetst. Dat werkt stimulerend. Logisch natuurlijk, want, zoals overal elders, zijn ook de mensen in het onderwijs gevoelig voor het zichtbaar worden van de resultaten van hun inspanningen. Daarom was het ook zo schandalig dat montessorischolen onlangs opriepen tot een boycot van de citotoets. Wonderlijk was overigens dat de media dat oppikten als prominent nieuws, de voorpagina en het achtuurjournaal waardig, zonder dat ergens een substantieel commentaar werd gegeven. Dat kon ook niet want het was een boodschap zonder substantie, een soort jaren-zeventigeruptie vanuit de gedachte dat toetsen abject zijn omdat ze nooit de hele kinderziel kunnen coveren. Die gedachte heeft dus geleid tot verloedering van de kwaliteit van juist de scholen met sociaal de zwakste leerlingen. Montessorischolen hadden daar dus veel minder last van. Die kijken blijkbaar niet verder dan hun eigen belangetje lang is.

In de discussie rond de moslimscholen wordt vaak vergeten dat die hun bestaan voor een deel ontlenen aan de onvrede over de kwaliteit van veel zwarte scholen. Moslimscholen doen het gemiddeld ook duidelijk beter dan openbare zwarte scholen. Toen enkele jaren geleden een paar lelieblanke, oerhollandse leraren ontslag namen op een moslimschool vanwege de sfeer daar, bleek hun belangrijkste punt van kritiek dat er te weinig werd gefröbeld en dat die ouders allemaal wilden dat hun kind advocaat of arts werd. Toppunt van integratie zou ik zeggen. Geheel en al conform de normen en waarden van Amsterdam-Zuid; wat wil je nog meer?

Prick@nrc.nl