Franse campagne: hartstocht versus systeem

Premier Jospin laat in de verkiezingscampagne niets aan het toeval over. Rivaal president Chirac vertrouwt op zijn spontaniteit.

Wie vanaf deze week de Franse premier Lionel Jospin tegenkomt, ontmoet niet langer de premier. Onvermijdelijke verplichtingen staatszaken betreffende daargelaten, gaat Jospin, zo waarschuwde hij afgelopen donderdag bij de opening van zijn campagnebureau, alleen nog op pad `als kandidaat'. Tot 21 april, datum van de eerste ronde van de presidentsverkiezingen, zal de man die naar eigen zeggen `op intense en hartstochtelijke manier' een recordtijd van bijna vijf jaar premier is geweest minimaal tien bezoeken aan de provincie afleggen, vijf thematische debatten voeren, `zeer waarschijnlijk' het electoraal niet erg interessante maar psychologisch belangrijke Corsica aandoen en ook nog naar de Franse Antillen en het overzeese gebiedsdeel La Réunion reizen.

Jospin (64) heeft, zoals te verwachten viel, niets aan het toeval overgelaten. Zo mag, met het oog op de anti-militaristische sentimenten in zijn socialistische partij, het hoofdkwartier aan de Rue Saint Martin in het derde arrondissement van Parijs niet zo heten. Het indrukwekkende, van couturier Jean-Paul Gaulthier gehuurde gebouw – voorheen fabriek, cabarettheater, bioscoop – is officieel tot `atelier' gedoopt, waar de tijdens zijn regeringsjaren op afstand gehouden pers de kandidaat ,,weleens vaker zou kunnen aantreffen dan u lief is''.

Lille, waar oud-minister en PS-prominente Martine Aubry burgemeester is, doet de kandidaat volgende week als eerste stad aan ,,uit tederheid'', zoals hij bijna verliefd haar kant opkijkend bekende. Aubry doet samen met Dominique Strauss-Kahn Jospins woordvoering. Het is een gewaagde én uitgelezen tandem want de socialistische ijzervreter Aubry en de neo-liberale `DSK', die als ministers regelmatig met elkaar overhoop lagen, vertegenwoordigen de uitersten van de SP.

Het is de bedoeling dat de gemoederen tot `Lille' en tot de presentatie van een officiëler verkiezingsprogramma, midden maart, worden beziggehouden met het gisteren verschenen boek Le Temps de Répondre, de neerslag van een groot aantal onder-vier-ogen-gesprekken, dat de duizendpoot en veteraan onder de politieke journalisten, Alain Duhamel, met Jospin voerde. Duhamel (die ook meeschreef aan Ma part de la vérité van wijlen president François Mitterrand) heeft overigens alle tijd het boek onder de aandacht te brengen, want omroep France 2 heeft hem, met het oog op de schijn van belangenverstrengeling, geschrapt als presentator van een politiek televisieprogramma.

De presidentskandidaat-premier – die volgens de recentste peilingen met een smalle marge zou winnen, of net verliezen, in de tweede ronde – laat in het boek zijn licht schijnen over een groot aantal staatszaken, en minder over concrete wensen en klachten van de kiezer. Eén van de projecten die Jospin in petto heeft voor het `moderne land' met `archaïsche trekken' dat Frankrijk volgens hem is, is een herstel van het presidentschap. Zonder de naam van zijn rivaal en huidig president Jacques Chirac te noemen, wil hij `aan deze functie [...] zin en gewicht, om niet te zeggen [...] prestige' teruggeven. Daartoe stelt hij onder meer voor de strafrechterlijke positie van het staatshoofd, dat nu juridisch onschendbaar is, te wijzigen – ook weer kritiek op Chirac, die niet verhoord is kunnen worden voor vermeende betrokkenheid bij een aantal fraudezaken.

Geheel in lijn met de standpunten daarover van zijn partij is Jospin voor het overige tegen een al te radicale hervorming van de staatsinstellingen en wil hij bij de Fransen ,,zin in Europa'' wekken. Minder in lijn met de partij is de premier, die eerder al zei geen socialistisch programma voor te staan, geen tegenstander van de mondialisering, maar wel weer van ,,Amerikaans unilateralisme''.

Hoe weinig nieuws er ook staat in het boek, Jospin begint zijn campagne met meer tamtam dan president Jacques Chirac de zijne, hoewel deze zich tien dagen eerder kandidaat gesteld heeft. Afgezien van een vijf uur durend bezoek aan de Salon de l'Agriculture, afgelopen zondag, ten behoeve van de onmisbare boerenstem Jospin ging de volgende dag en bleef vier uur, waarna ook alle andere kandidaten de koeien kwamen bewonderen heeft de president zich nog weinig laten zien. Zijn uitstapjes, plotseling in alle eenvoud per trein, worden niet zoals die van Jospin ruim vantevoren aangekondigd. Dat past bij de in spontaniteit gespecialiseerde Chirac, maar ze zijn te spaarzaam naar de smaak van veel vooraanstaande partijgenoten. ,,Men kan niet denken dat hij sympathiek is [...] en hem vervolgens verstoppen'', citeert dagblad Libération één van hen.

Wel beloofde Chirac deze week een opzienbarende verlaging van de inkomstenbelasting met maar liefst 33 procent, wat hem op veel kritiek van links is komen te staan. Hij opende ook de aanval op de 35-urige werkweek – een kroonjuweel van de regering-Jospin, ingevoerd ter bestrijding van de werkloosheid – die volgens de president ,,soepel'' moet worden toegepast. Van de kiezers is volgens peilingen 51 procent voorstander van versoepeling, maar premier Jospin zegt in een vraaggesprek met dagblad Le Monde van vandaag ,,geen woord'' te geloven van de door Chirac voorgestelde optie.

Ook ging Chirac gisteren, voor de eerste keer, naar zijn `QG', zijn Quartier Général dat bij de RPR wél zo mag heten. Eerder verklaarde de president dat zijn inzet is `hartstocht voor Frankrijk en de Fransen', maar misschien was dat vooral bij ontstentenis van een programma, waaraan hij tijdens zijn campagne `steen voor steen' wil bouwen.