VS kritiseren tribunalen van de VN

De Amerikaanse staatssecretaris voor oorlogsmisdaden, Pierre-Richard Prosper, heeft gisteren in het Huis van Afgevaardigden harde kritiek geleverd op de oorlogstribunalen van de Verenigde Naties en gepleit voor sluiting van het Joegoslavië- en Rwanda-tribunaal in 2008.

De kritiek van Proper, die vorige week vanuit Europa al uitspraken deed over de herformulering van de Geneefse Conventies aangaande het oorlogsrecht, vergroot de groeiende kloof tussen de Verenigde Staten en Europa.

Prosper kwam met zijn kritiek tijdens een hoorzitting van Congres die speciaal was belegd om informatie te vergaren over de tribunalen. Prosper is van mening dat de geloofwaardigheid van de tribunalen in het geding is en dat zij derhalve over maximaal zes jaar opgeheven dienen te worden. ,,Er hebben zich problemen voorgedaan die de onkreukbaarheid van de rechtsgang ter discussie stelt'', aldus Prosper. ,,De professionaliteit van de medewerkers is in het geding na de beschuldigingen op het gebied van wanbeleid en misbruik.'' Volgens Prosper is de procesgang ,,te duur, niet efficiënt te langzaam en te ver verwijderd van de dagelijkse realiteiten van de mensen en de slachtoffers.''

De Amerikaanse kritiek is met onbehagen ontvangen door het Joegoslavië-tribunaal in Den Haag. ,,Er bestaat grote Amerikaanse druk te stoppen in 2008, maar die beslissing is niet aan de [lid]staten. Alleen de Veiligheidsraad [van de VN] kan dat doen'', aldus een woordvoerder van het tribunaal. Kritiek op de vermeende hoge kosten van het tribunaal wijst hij van de hand. ,,De tribunalen zijn misschien wel de goedkoopste instrumenten voor het bereiken van de vrede waarover de Verenigde Naties beschikken.''

Ook de in de Verenigde Staten gevestigde organisatie voor de rechten van de mens Human Rights Watch noemt de opmerkingen van Prosper ,,onverstandig''. De organisatie vindt met name het moment van kritiek, ,,zeer ongepast''. ,,Het Joegoslavië-tribunaal is pas begonnen met de belangrijkste juridische vervolging sinds Neurenberg', aldus Richard Dicker van Human Rights Watch, in een verwijzing naar het proces tegen de voormalige Servische leider Slobodan Milosevic. ,,De regering van de Verenigde Staten ondermijnt dat proces. Het tijdstip van de verklaring van staatssecretaris Prosper is niet te bevatten.''

Human Rights Watch heeft uitgerekend dat de kosten van het bombardement op Joegoslavië, twee jaar geleden door de NAVO, gelijk staat aan tweehonderd jaarbudgetten van het Joegoslavië-tribunaal en het Rwanda-tribunaal. De tribunalen in Den Haag en Arusha in Tanzania kosten ieder honderd miljoen dollar per jaar.

De kritiek van Prosper druist volledig in tegen het beleid van de Clinton-regering dat de tribunalen altijd heeft gesteund. De kritiek op wanbeleid en de onkosten is evenwel niet nieuw. Ook Carla del Ponte, hoofd aanklager van het Joegoslavië-tribunaal heeft in november al gezegd te streven naar opheffing van het tribunaal in 2008.

Voorstanders van de internationale tribunalen geloven dat de recente Amerikaanse kritiek de ondermijning beoogt van de tot standkoming van een permanent Internationaal gerechtshof voor oorlogsmisdaden. Dat hof is nog tien handtekeningen verwijderd van ratificering. De VS zijn tegen zo'n hof omdat zij willen voorkomen dat buiten Amerika recht kan worden gesproken over Amerikaanse militairen. ,,Wanneer oorlogsmisdaden inderdaad plaatshebben, dienen we eerst gebruik te maken van de [juridische] systemen ter plekken'', aldus Prosper.