Het tikje

Toen ik in het gat viel, zag ik onderweg een lichtgroen schijnsel. De theoloog Karl Jaspers heeft het transcendente eens omschreven als een dichte wand waaruit licht schijnt, maar aangezien er in mijn geval van een god geen sprake kon zijn, houd ik het erop dat het ging om een neurologisch fenomeen, veroorzaakt door mijn eigen brein. Wel kwam er iets langs van een vage wind of ruis, die heel even de notie opriep: wie redt mij hieruit? Toch voelde ik meer verbazing dan wanhoop.

Hoe lang het daarna nog geduurd heeft weet ik niet, maar ten slotte werd ik als een aangespoelde drenkeling wakker in een ziekenhuisbed. Ik moest denken aan de mythe van Orpheus en Euridice, die op een geheel andere wijze afloopt dan de meeste mensen denken. Dat Orpheus zijn geliefde gaat ophalen in de onderwereld weten de meeste mensen wel, en dat hij haar meekrijgt op voorwaarde dat hij niet om zal kijken weet men ook, maar wat er daarna gebeurde is minder bekend. Terug in het land der levenden blijft Orpheus eenzaam treuren, een verdriet dat zo'n ergernis opwekt bij al de vrouwen die maar al te graag de plaats van Eurydice zouden innemen dat hij door diezelfde vrouwen wordt doodgeknuppeld. Het is slechts door deze wrede daad, gepleegd door een leger jaloerse wijven, dat Orpheus ten slotte met Eurydice wordt verenigd in de dood. Omdat de mythe niet rept over daarna genomen sancties, neem ik aan dat de politie destijds de uitleg heeft geaccepteerd dat het hier gaat om een zuiver geval van zinvol geweld.

Mijn redding was dus nog niet definitief. Ik begon mij af te vragen of er een vrouwelijk equivalent is geweest voor Orpheus. Is er ooit een vrouw naar de onderwereld afgedaald om haar man te redden? Lastig, want wie moest er in zo'n geval op de kinderen passen? Ik kwam niet verder dan de legende van de Vliegende Hollander, en dan alleen nog die in de Wagneriaanse versie, waarin de vervloeking van kapitein Van der Decken pas tot een eind komt als hij een vrouw vindt die bereid is voor hem te sterven. Van der Decken vindt zo'n vrouw, maar hij besluit het offer niet te aanvaarden. Het is echter al te laat en de dame in kwestie werpt zich van de rotsen. Juist vroeg mij af of ik ook op zo'n romantische manier was gered, toen een verpleegster van het kordate type aan mijn ziekbed verscheen om mij een katheter in de pisbuis te schuiven.

Vanmorgen ben ik voor eerst bij de fysiotherapeut geweest, in zo'n ruimte die vol staat met looprekken en andere hulpmiddelen. Kent u het verhaal Een tikje van Pirandello? Op straat ontmoet een man een oude vriend, die zich aan een lantaarnpaal vastklampt. In niets lijkt de vriend meer op de vrolijke drinkebroer en vrouwenjager die hij vroeger is geweest. De vriend heeft een tikje in het hoofd gehad en nu loopt hij elke dag moeizaam naar zijn dokter om daar aan allerlei toestellen te trainen. De lantaarnpaal is een tussenstation dat de vriend nodig heeft om het huis van de dokter te halen. De man loopt met zijn vriend op, maar de aanblik van al die gymnastiekapparaten stemt hem zo treurig dat hij zweert zelfmoord te plegen als hem hetzelfde mocht overkomen. Dat gebeurt ook een paar maanden later, maar zelfmoord pleegt hij niet. Integendeel, samen met zijn vriend brengt hij nu zijn dag door aan de apparaten. Zij glimlachen weemoedig naar elkaar en denken aan vroeger.

Dus als u iemand de komende week tegenkomt die zich vastklampt aan een lantaarnpaal, lach hem niet uit. Ik zou het kunnen zijn.