Financieel gewurgd in bouwval

Bijna vijftig gezinnen willen hun bouwvallige nieuwbouwwoning uit, maar dat lijkt onmogelijk. ,,Dan gaan we financieel aan het gas.''

Ze zitten vast. Huisarrest, zo ervaren ze het zelf. De bewoners van 47 woningen in de Dordtse wijk Biezenlanden kunnen hun huis niet uit, want de regels die hen zouden moeten beschermen, werken nu in tegengestelde richting.

De families willen weg uit de woningen, die ze nog maar een jaar geleden betrokken. De woningen, gebouwd met experimentele bouwmaterialen door een inmiddels failliete aannemer, zijn rijp voor de sloop. Ramen worden uit de sponningen gedrukt, muren die dragend zouden moeten zijn, laten los en plafonds zakken door. Maar ze kunnen niet weg, want dan zijn ze hun geld kwijt.

De eigenaars van de nieuwbouwwoningen zijn verzekerd bij de Stichting Garantie Instituut Woningbouw (GIW). Het GIW vergoedt, bij problemen zoals hier in Dordrecht, 17 procent van de bouwsom exclusief de grondkosten. Normaal is dat meer dan voldoende. Wanneer woningen op een traditionele manier gebouwd zijn, komt het zelden voor dat ze zo slecht zijn, dat bijna eenvijfde van de bouwsom nodig is voor de herstelwerkzaamheden.

Maar in Dordrecht ligt dat anders. De woningen aan de Makoré zijn experimenteel `duurzaam' gebouwd, met een houten skelet. Juist dat `hart van de woningen' is door bouwfouten te lang blootgesteld geweest aan weer en wind en de hele woning ondervindt daarvan schade. De verzekering van het GIW schiet tekort om de ontstane schade te verhelpen.

Daardoor staan de bewoners met hun rug tegen de muur. Ze willen weg uit de woningen die door bouwkundig ingenieur A. van Eekelen zijn getypeerd als `slooprijp' en waarvan de veiligheid niet kan worden gegarandeerd. Maar weggaan uit je woning die 155.000 euro heeft gekost, betekent de uitkering van het GIW accepteren en dan lijdt je een groot verlies. ,,In dat geval gaan er hier tientallen gezinnen financieel aan het gas'', zegt gedupeerde A. Vrolijk.

In december vorig jaar leken de bewoners plotseling bevrijd te worden uit hun benarde situatie. Woningborg, het uitvoerende orgaan van het GIW, beloofde de gedupeerden uit te kopen, tegen marktconforme prijzen. Maar de directeur die deze toezegging deed, werd op een zijspoor gezet, en Woningborg trok het aanbod weer in. ,,Juridisch was deze belofte gewoon niet mogelijk'', zegt hoofd juridische zaken E. Groeneveld van Woningborg nu. En financieel ook niet.

Woningborg lijkt desondanks de enige partij te zijn die de huiseigenaars uit hun netelige situatie kan bevrijden. Het bouwbedrijf dat de wanprestatie heeft geleverd, is failliet. ,,Daarom zien wij de ernst van de situatie in'', zegt Groeneveld. Wanneer de eigen regels worden toegepast, komt Woningborg uit op een vergoeding van 1,4 miljoen euro. Lang niet voldoende voor 47 gezinnen. Woningborg biedt nu 6 miljoen euro. Van dat geld kan volgens de organisatie de helft van de panden gesloopt en herbouwd worden, en de andere helft opgeknapt. Per gezin dat tijdelijk de woning moet verlaten en elders onderdak moet zoeken, is 9.100 euro beschikbaar.

Een extra complicatie is de structuur van het garantiefonds GIW. Het bestuur van de stichting wordt gevormd door partijen met verschillende belangen. Naast de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, die de lokale overheden steunen, hebben ook de Consumentenbond en de Vereniging Eigen Huis (VEH) een zetel in het bestuur. Als derde stroming heeft de beheerder van het garantiefonds Woningborg een stem.

Juist de Vereniging Eigen Huis, die nu gebonden is aan de weigering van het GIW om geld te verstrekken, heeft het afgelopen jaar de bewoners bijgestaan. Die dubbelrol valt VEH-directeur F. van Loon zwaar. ,,De insteek van Eigen Huis is het oplossen van de problemen van de bewoners. Maar wél binnen de regelgeving van het garantiefonds.''

Op korte termijn lijkt er geen oplossing voor de bewoners in zicht. De bewonersvereniging kan om arbitrage vragen bij het GIW of een rechtszaak aanspannen. Tot dat zover is, blijven de bewoners thuis vastzitten.