`Allochtone daders reageren hun frustratie af'

Het aantal straatroven is bijna verdubbeld. Daders zijn overwegend allochtone jongeren.

Geen paniek zaaien, zegt hoogleraar criminologie aan de universiteit Groningen, W. de Haan. Geen reden tot paniek, al blijkt uit het onderzoek Straatroof in opdracht van het ministerie van Justitie, dat onlangs is gepubliceerd, dat het aantal straatroven met driekwart steeg in tien jaar tijd. De cijfers zijn gestegen, doordat het delict serieuzer wordt genomen, zegt hij. Niet elke straatroof is even ernstig. Tegenwoordig worden ook lichtere gevallen als straatroof geboekt, kinderen die elkaar een blikje cola of snoep afpakken op het schoolplein. ,,Dat verklaart een deel van de toename.''

Straatroof wordt steeds een landelijker probleem, zegt De Haan conform de bevindingen van het recente onderzoek. Het fenomeen beperkt zich niet tot de vier grote steden, ook in andere steden met meer dan 100.000 inwoners wordt steeds meer geroofd. Driekwart van de roven vindt in steden plaats, terwijl een derde van de bevolking in de (middel-) grote steden woont. De Haan: ,,Bovendien worden de meeste straatroven niet in het centrum gepleegd, maar in achterstandsbuurten. We moeten wel oppassen dat we daar niet een concentratie van het probleem krijgen''.

Slachtoffers én daders zijn vaker jongeren tussen de twaalf en achttien jaar in achterstandswijken, zegt De Haan. ,,Het roven is onderdeel geworden van een jeugdcultuur.'' Als iemand 's nachts in kennelijke staat over straat zwalkt, is dat een makkelijk slachtoffer. Maar vooral vrouwen die in buurten wonen met veel jongeren, lopen een groter risico. ,,Maar in bepaalde buurten, bijvoorbeeld de Amsterdamse Bijlmer, is iedereen de klos''.

Daders hebben overwegend een niet-Nederlandse achtergrond, zegt criminoloog H. Ferwerda, de onderzoeker van Straatroof. Marokkaanse en Antilliaanse jongens worden het meest geregistreerd, mede doordat zij het meest gemarginaliseerd zijn, vaker op straat vertoeven en behoren tot de meest kansarme groep. Hun slachtoffers zijn overwegend succesvolle blanke mannen rond de dertig. Ferwerda: ,,Waarschijnlijk reageren ze zo hun eigen frustratie af.''

Diefstal zónder geweld is volgens de Groninger hoogleraar De Haan de eerste stap van veel rovers in de criminaliteit. Ze worden alleen pas opgepakt na een (gewelddadige) straatroof. De verleidingen voor jongeren zijn groot, zegt hij, de pakkans te klein. Het is spannend en een relatief makkelijke manier om iets te krijgen dat ze graag willen hebben, verklaart De Haan. ,,Tegenwoordig zijn dat mobiele telefoons, vroeger waren het leren jasjes, Nike-schoenen of dure fietsen''. Volgens De Haan houden de meeste straatdieven ermee op als ze ouder worden en meer verantwoordelijkheid krijgen. ,,Straatroof is een delict waarop neergekeken wordt door oudere jongens. Ze vinden een straatrover een loser''.