Veelzijdig beeld van Heineken

De archiefkasten staan hoog opgetast in de kelder van het Kennemer Lyceum. De man die er de weg weet, trekt een lade open, haalt de leerlingenkaart van Alfred Heineken tevoorschijn en leest voor: ,,Hij laat zich door niets en niemand dwingen.'' En daarmee is de brouwer al meteen gekarakteriseerd, in de openingsscène van de aan hem gewijde documentaire waarmee vanavond de serie Hoge bomen begint.

Dit tv-portret van Heineken was al klaar toen hij begin januari stierf. Terecht heeft de AVRO het toen onmiddellijk uitgezonden. Maar nu vormt het de eerste aflevering van een zesdelige serie ongeautoriseerde biografieën, waarin Pieter Jan Hagens de komende weken ook prinses Juliana, Youp van 't Hek, John de Mol en Marco van Basten (twee afleveringen) portretteert. Hij introduceert daarmee een vorm die in de gedrukte media allang bestaat: de profielschets van een prominente landgenoot aan de hand van uitspraken van vrienden en bekenden, zonder dat de hoofdpersoon zelf wordt geraadpleegd. Dat klinkt achterbaks, maar als het goed en met open vizier wordt gedaan, ontstaat er een veelzijdiger beeld dan in een rechtstreeks interview via de reguliere weg.

De aflevering over Freddy Heineken maakt in elk geval een evenwichtige indruk en bevat minstens één onthulling: over een succesvolle verkiezingsadvertentie van de VVD, die op initiatief – en op kosten – van Heineken tot stand is gekomen. Hagens krijgt de bevestiging uit de beste bronnen te horen: van Ferry Hoogendijk die de tekst schreef, en van de toenmalige lijsttrekker Hans Wiegel die zich weliswaar van de domme houdt als het over de kosten gaat (twee ton), maar verder zichtbaar zit na te genieten. ,,Wij vonden het gezamenlijk een meesterzet'', gnuift hij.

Het enige nadeel van de formule is dat sommige woordvoerders onbetrouwbaar kunnen zijn. Het is wáár – zoals Willem Duys vertelt – dat Heineken in 1963 de film Als twee druppels water van Fons Rademakers financierde, waarin 's mans vriendin Nan Los meespeelde. Het is echter onjuist dat die film nooit in de bioscoop is geweest omdat Heineken kwaad was dat zij hun relatie beëindigde. De film is destijds gewoon vertoond. Heinekens vertoningsverbod ging pas later in en betreft dus alleen reprises. Maar dat is niet meer dan een kleine kanttekening bij een serie die ook verder interessante televisie belooft.

Hoge bomen, AVRO, Ned.1, 21.53-22.40u.