VS: nog geen hard bewijs tegen strijders

Geen van de bijna vijfhonderd gevangenen die door de Verenigde Staten na de aanval op Afghanistan zijn vastgezet, komt in aanmerking voor berechting door de nog op te richten militaire tribunalen.

Dat blijkt uit de bevindingen van de verschillende Amerikaanse inlichtingendiensten die de gevangenen de afgelopen weken hebben ondervraagd.

Het nieuws dat gisteren werd bekend gemaakt door de Amerikaanse defensiewoordvoerder Victoria Clarke, is een belangrijke tegenvaller voor de VS. De Amerikaanse regering heeft altijd beweerd belangrijke leden van de terreurgroep Al-Qaeda en het Talibaanregime in handen te hebben. Voorts zijn de gevangenen vele rechten ontzegd op grond van het door de Verenigde Staten geclaimde feit dat de aanpak van levensgevaarlijke `illegale combattanten' een bijzondere behandeling vereist. Op de Amerikaanse basis op het Cubaanse Guantánamo Bay verblijven driehonderd gevangenen, in Afghanistan nog eens 194.

Woordvoerder Clarke is echter niet overtuigd dat de VS uitsluitend voetvolk gevangen hebben genomen. Zij wijst erop dat de ondervragingen nog niet zijn afgerond. Amerikaanse ondervragers zouden tot dusver vooral op zoek zijn geweest naar informatie aangaande terreurnetwerken en mogelijke nieuwe aanslagen. Verwacht wordt dat zij zich van af nu meer zullen richten op het inzamelen van informatie die kan worden gebruikt in een van de nog op te richten militaire tribunalen. Maar, aldus Clarke, ,,de indruk bestaat dat niemand een waarschijnlijke kandidaat [voor een militair tribunaal] zal zijn.''

President George Bush heeft felle internationale kritiek geoogst over de manier waarop de gevangengenomen Talibaan en leden van Al-Qaeda zijn behandeld. Ook zijn plannen voor de oprichting van speciale militaire tribunalen zijn zeer omstreden. Hoewel de regels daartoe nog moeten worden opgesteld, ligt het voor de hand dat de Amerikaanse autoriteiten zullen moeten aantonen dat zij met leden van Al-Qaeda te maken hebben die betrokken zijn geweest bij internationale terreurdaden die Amerikanen schade hebben berokkend, of die dergelijke terroristen een toevlucht hebben geboden.

De Verenigde Staten vinden de militaire tribunalen noodzakelijk om de volgens Washington levensgevaarlijke gevangenen snel te berechten. Maar het is volkomen onduidelijk wat met hen zal gebeuren nu harde bewijzen lijken uit te blijven.

De Amerikaanse minister van Defensie, Donald Rumsfeld, heeft gezegd dat sommige van hen zullen worden teruggestuurd naar hun landen van herkomst, mits de garantie kan worden gegeven dat zij daar zullen worden berecht. De gevangenen op Guantánamo Bay hebben 32 verschillende nationaliteiten. Van minder dan 150 van hen is vastgesteld dat zij daadwerkelijk iets met Al-Qaeda of de Talibaan te maken hebben gehad.