Poëzie en visuele associaties Westerik

Ik wil het niet zien maar het moet is een documentaire van Jan Wouter van Reijen over de Nederlandse schilder Co Westerik. Nog beter is het te zeggen dat het een documentaire is over de schilderijen van Co Westerik, want over de maker komen we in Ik wil het niet zien weinig te weten.

Ik wil het niet zien maar het moet gaat echt alleen maar over zijn werk. Uitgebreid toont Van Reijen Westeriks schilderijen, soms beeldvullend, soms inzoomend op een detail. Zo is goed te zien hoe weergaloos Westerik soms schildert. De snuit van de buldog op Hond en Hand bijvoorbeeld, dat borstelige fluweel daarvan. Wauw.

Deze documentaire, waarvan je de toon bijna calvinistisch kunt noemen, bestaat toch niet alleen uit gefilmde schilderijen. Er klinkt muziek, van Paul Prenen, jaartallen en titels worden opgelezen. Af en toe voegt Van Reijen ook eigen beelden toe, die schoorvoetend met het geschilderde te maken hebben, zoals een meisje dat door een weiland loopt. Veel is het niet, vaak gebeurt het niet, maar net genoeg om het bijzondere realisme van Westerik nog bijzonderder te maken. We zien gefilmd gras en dan geschilderd gras.

Van Reijen zag ook af van het in documentaires over kunstenaars gebruikelijke commentaar van kenners. In plaats daarvan lezen vijf dichters, onder wie Willem van Toorn en Rutger Kopland, gedichten voor die naar aanleiding van een schilderij van Westerik geschreven zijn. Dat die gedichten geschreven zijn, is op zichzelf al een aanwijzing voor de kwaliteit van het werk van Westerik. Over hoeveel andere nog levende schilders zou zoveel gedicht zijn? Je kunt ook zeggen dat Westeriks werk zich door de combinatie van realisme en symboliek goed voor gedichten leent.

Heel af en toe voert Westerik zelf ook het woord of zien we hem aan het werk. Wat hij zegt is lang niet zo goed als wat hij schildert. Van Reijen, die in 1980 ook al een film over de schilder maakte, moet daar blij om zijn geweest. Die schilderijen, daar gaat het om.

Ik wil het niet zien maar het moet. Regie: Jan Wouter van Reijen. Met: Co Westerik, Rutger Kopland, Willem van Toorn, Leendert Witvliet, Nicolaas Matsier, Hans Tentije. In: Het Ketelhuis, Amsterdam (do za zo).