Een meester van de superieure lach

Hundstage heeft alles in zich om een instant schandaalsucces te worden. Een zwakbegaafde liftster, slangenstandjesseks in een parenclub, een bijna- en een echte verkrachting, een dikke Oostenrijker die zijn middelbare huishoudster voor hem laat strippen en een brandende kaars in een anus.

Tijdens zijn première op het Filmfestival Venetië vorig jaar was Hundstage daarom lange tijd de favoriet voor het winnen van een Gouden Leeuw. Net als in zijn documentaires mengt de Oostenrijkse regisseur Ulrich Seidl ook in Hundstage (genoemd naar de heetste dagen van het jaar) documentair materiaal met nagespeelde scènes, maar omdat er deze keer net iets meer gerepeteerd en geënsceneerd werd, staat deze film te boek als zijn speelfilmdebuut. En net zoals in zijn documentaires wil hij vragen oproepen over de toeschouwer als voyeur en misschien ook nog wel over hoe ver de toeschouwer bereid is te gaan in het kijken naar alles wat de filmmaker hem voorschotelt. Seidl heeft alles in ieder geval mooi verpakt, in symmetrische, glimmende shots, waarin zelfs het blauw van de lucht met zonnebrandolie lijkt ingewreven. Het Oostenrijk waarin zijn personages leven is desondanks kil, corrupt, vol onderdrukte agressie en seksualiteit. Daar mogen, nee moeten we zelfs om lachen, want alle situaties die Seidl in zijn los gestructureerde film presenteert, zijn absurd: een man die de grasmaaier aanzet om de tuingeluiden van zijn buren te overstemmen en dan zelf binnen gaat zitten, iemand anders die met een tennisbal in een leeg zwembad stuitert, een keurig geklede verkoper van beveiligingssystemen die bij als forten van de buitenwereld afgesloten huizen aanklopt. Het is geen bevrijdende, of van herkenning schaamtevolle, of meevoelende lach. Het is een superieure lach, hoezeer Seidl in interviews ook beweert dat hij respect heeft voor de veelal dicht bij de karakters die zij vertolken staande amateuracteurs. Seidl was zogenaamd te verlegen om ze op straat aan te spreken, maar niet te timide om weken en in echte dronkenschap met ze aan de vernederende scènes te werken. Gecombineerd met de steriele stijl van de film en de anekdotische verteltrant, levert dat uiteindelijk een parade van rariteiten op, die weinig anders meedeelt dan dat Seidl dit soort trieste idioten heeft waargenomen. Hondenlevens.

Hundstage. Regie: Ulrich Seidl. Met: Maria Hofstatter, Gerti Lehner, Erich Finsches, Alfred Mrva. In: Kriterion, Amsterdam; 't Hoogt, Utrecht; Images, Groningen; Lux, Nijmegen.