47 nieuwbouwhuizen, klaar voor de sloop

De koop van een nieuwbouwwoning in Dordrecht mondde voor 47 huishoudens uit in een nachtmerrie. Een jaar na de oplevering zijn de woningen bouwvallig en onveilig. De bewoners willen hun huizen graag verlaten, maar dan zijn ze wel hun geld kwijt.

De wind giert om de nieuwbouwwoningen in de Dordrechtse wijk Biezenlanden. In de hoofden van de bewoners stormt het ook. Margret Bruinhof: ,,Als het 's nachts waait, lig ik wakker. Bang dat de losse dakdelen eraf vallen.''

Haar vrees is gegrond. ,,Ik durf de veiligheid van de panden niet te garanderen. Deze huizen zijn klaar voor de sloop'', zegt bouwkundig ingenieur Bert van Eekelen van PRC Bouwcentrum. En dat terwijl de bewoners er nog maar een jaar geleden ingetrokken zijn.

Maar de lijdensweg van de 47 families die de woningen aan de Makoré in een Dordtse nieuwbouwwijk bewonen, duurt al langer dan een jaar. Eind 1998 komen de woningen op de markt. Het is het hoogtepunt van de huizengekte; sommige van de latere bewoners bivakkeren een nacht voor de deur van de makelaar. Alles om voor slechts 155.000 euro een woning te krijgen met 180 vierkante meter oppervlakte, verdeeld over twee verdiepingen. De panden zullen duurzaam gebouwd worden, met oog voor het milieu. De toenmalige staatssecretaris van Ruimtelijke Ordening en Milieu D. Tommel wijst de nieuwbouwwoningen zelfs aan als `nationaal voorbeeldproject duurzaam bouwen'. Inmiddels is de Makoré een schoolvoorbeeld van een slecht afgeleverd bouwproject, met gebrekkig gemeentelijk toezicht en onhandig optreden van de bewoners.

Al tijdens de bouw blijkt het nodige mis te gaan. De partner van Margret Bruinhof, Arie Vrolijk, gaat regelmatig kijken bij de bouw. ,,Het eerste blok dat opgetrokken was, stond helemaal scheef. Om dat te zien had ik geen waterpas nodig. En de muren golfden ook.''

Na de eerste proefoplevering laat de Vereniging Eigen Huis (VEH) de panden onderzoeken. Alles wat in een bouwproces fout kan gaan, is fout gegaan, concluderen de onderzoekers van de VEH. Het houten skelet van de panden is nat geworden terwijl dat niet mag, het staat uit het lood en kozijnen en ramen staan scheef en onder spanning. Slopen en opnieuw opbouwen, is het advies van de VEH. Later constateert ook de dienst bouw- en woningtoezicht van de gemeente Dordrecht dat vloer- en dakpanelen te lang buiten hebben gelegen. En een dragende muur is náást de fundering gebouwd.

De bouw komt eind september 1999 stil te liggen. Aannemer Bouwpartners heeft financiële problemen. Die dreigen daarmee ook voor de bewoners. Het Garantiefonds Instituut Woningbouw (GIW) keert bij het niet afbouwen van de woningen namelijk maar 20 procent van de bouwsom uit. Veel bewoners hebben dan al flinke aanbetalingen gedaan en staan met de rug tegen de muur. De bouw móét doorgaan. ,,Dat was gewoon chantage'', zegt Vrolijk nu.

Tegelijkertijd dienen de bewoners een nieuwe overeenkomst te tekenen met de bouwer en stichting Woningborg, een uitvoerend orgaan van het GIW en daarmee verzekeraar van bouwondernemingen. Hiermee vervalt de oorspronkelijke bouwovereenkomst en de daarin gestelde termijn van oplevering. Bij niet-tekenen dreigt Bouwpartners definitief failliet te gaan. Daarmee zullen de bewoners ook met lege handen komen te staan.

De ene helft van de woningen wordt afgebroken en opnieuw opgebouwd. De andere helft opgeknapt. Maar wanneer de bewoners er vanaf november 2000 intrekken, blijken de problemen eerder toe- dan afgenomen te zijn. Sommige woningen hebben geen gas, water of elektriciteit. Op de galerij en trappen ontbreken leuningen.

Bij Bruinhof en Vrolijk is het plafond 5 centimeter doorgebogen. Twee stalen palen midden in de kamer moeten instorting voorkomen. Ruitjes boven de deuren zijn scheef. Ook de badkamer is een zootje. Een douchecabine kan niet geplaatst worden, want de vloer en muren zijn scheef. ,,Die staat dus nu al een jaar netjes ingepakt in de garage.'' Het bad lekt. De afzuiginstallatie is naast het gat geplaatst. En om het natte hout van de muren op te vangen, hebben de bouwers daar extra gipsen wandjes tegenaan geplaatst. Hierdoor werden alle vijftig woningen met 3,90 meter toch al niet breed 12,5 centimeter smaller. Vrolijks keuken kon er niet meer in. Hij laat daarop zijn deurpost verkleinen, om het verschil op te vangen. ,,Maar een deur die dáár weer in past, hebben we nooit gekregen.''

De bewoners nemen ingenieursbureau PRC in de arm. De huizen zijn onbewoonbaar, volgens PRC. En de bewoners willen weg. Relaties komen onder druk te staan. Na maanden discussiëren met Woningborg Bouwpartners is inmiddels definitief failliet mogen de bewoners zich laten uitkopen tegen marktconforme prijzen.

Maar de algemeen directeur van Woningborg, D. Speksnijder, die deze belofte afgelopen december deed, wordt daarna `ziek' en blijft dat tot op de dag van vandaag. Gisteravond was hij volgens een familielid nog aan het zeilen in het Caraïbisch gebied.

Woningborg trekt de toezegging weer in. ,,Juridisch was deze toezegging gewoon onmogelijk'', zegt hoofd juridische zaken E. Groeneveld van Woningborg nu. Het nieuwe streven van GIW en Woningborg is de 23 slechtste woningen, die anderhalf jaar eerder nog `hersteld' waren, af te breken en opnieuw op te bouwen. De andere 27 woningen die tijdens de bouw al gesloopt en herbouwd waren, worden nu hersteld. De vergoeding voor opnieuw naar een tijdelijke woning verhuizen en afwachten? 9.100 euro. Woningborg wil dit voorstel alleen uitvoeren als álle bewoners tekenen. Groeneveld kan zich voorstellen dat de bewoners weg willen, ,,maar de zaken zijn gegaan zoals ze zijn gegaan.''

Volgens Woningborg heeft ook de gemeente schuld. Die is volgens de bouwverzekeraar nooit op de bouwplaats geweest om toezicht te houden. Wethouder C. Sas (Bouwzaken) ontkent dit. Hij zegt ,,bijzondere aandacht geschonken te hebben aan het bouwproject''. ,,Maar ja, je staat als gemeente vrij machteloos'', voegt de woordvoerder van Dordrecht daaraan toe.

Bewoner Vrolijk wil niets van de nu voorliggende optie weten. ,,Ik teken nooit. Voor mij is er maar één optie: uitkopen. Iets anders krijg ik niet met mijn geweten overeen.'' Zijn vriendin Bruinhof: ,,Dit huis werd een nieuwe start voor ons. Hier zouden we samen honderd worden. Maar nu wil ik alleen maar weg.''