Mysterieuze krachten

Na eerst zijn 5.000 meter te hebben verprutst, verprutste Bob de Jong ook de 10.000. Dat hebben we geweten. Minutenlang hield de cameralens hem in zijn greep. Bob de Jong schokkend op het ijs. Bob de Jong schokkend op een bankje. Bob de Jong schokkend om de hals van zijn coach. Een schokschouderende Bob de Jong die zich liet beetpakken door Gerard van Velde. Bob de Jong die zich liet verlossen van de schaatsen aan de schokkende voeten. Close in beeld: Bob de Jong schudt zijn hoofd. Veegt vergeefs tranen weg. Interview. Bob de Jong breekt het af, liever gezegd, zijn stem breekt af. Zelden is sportverdriet zo naakt en zo obsceen in beeld gebracht. Ik had het niet willen missen. Het was tijdloos verdriet. En ik voelde een tijdloze aandrang om troost te verschaffen. Maar dat leren ze je niet op school.

Coach Geert Kuiper spreekt van een mysterie. Bob is namelijk kerngezond. Op training reed hij nog ,,dertien minuten lang lage rondjes 31''. Kuiper wil een bloedonderzoek, maar maakt al voorzichtig gewag van een mentaal probleem. Als dat maar goed gaat. Want welke Sherlock Holmes gaat men dat hoofd insturen? En wat gaat men daar aantreffen? Nog belangrijker de vraag: hoe dienen de ongerechtigheden te worden herschikt? Voor je het weet is Bob de Jong een normaal mens, en dus onbekwaam voor het bedrijven van topsport. Ik zou Kuiper het advies geven: klein beginnen.

Joris van den Bergh, geducht kenner van de atletenziel, publiceerde in 1941 het boek `Mysterieuze krachten in de sport'. Hierin beschrijft hij ,,een zeer merkwaardig geval van den wegrenner die de bijnaam had van `de vent'''. Deze ,,onverschrokken kerel'' behoorde tot de allerbeste wegrenners van Nederland. Hoewel hij kerngezond meende te zijn, en bovendien at, sliep en trainde als voordien, verkeerde hij in ernstige vormcrisis. Via een tussenpersoon verzocht `de vent' Joris van den Bergh een brief aan hem te schrijven. Detail: De renner had mot gekregen met zijn sponsor, een fietsenfabrikant, en reed nu op een ander merk.

Van den Bergh schreef die brief. ,,Hoor eens vriend, het is met jou een bekend geval, een simpel geval.'' Volgde: het advies zijn oude merk fiets terug te nemen desnoods terug te kopen, en zijn trainingsintensiteit te reduceren tot bijna niets om ze vervolgens langzaam op te voeren. Onderwijl moest hij aan de brief blijven denken ,,om weer snel en gevaarlijk en sterk te worden''.

Een maand later werd de onverschrokken kerel Nederlands kampioen. Van den Bergh legt uit: In feite stond die brief vol onzin. Het veranderen van fiets had enkel rituele waarde. En het terugschroeven van de training? Dat diende om zijn pupil het gevoel te geven dat hij vloog `wanneer hij zich weder de vrije teugel zou laten'. De pupil had hem verklapt met de brief op zijn borst te hebben getraind, en 's avonds met de brief in zijn hoofd te zijn ingeslapen. Geloof, overtuiging, zelfvertrouwen, mijnheer! Dat is alles!

Wie schrijft Bob de Jong?