Mozes in een `shit'-wereld

Een religieus idee geeft Mozes de Musical door het Utrechtse gezelschap Growing Up in Public niet. Eerder iets naargeestigs blijft achter. In het geloof geldt Mozes als dienaar Gods die zijn Israëlitische volk uit Egyptische ballingschap bevrijdde en hen naar het beloofde land geleidde. Hij doorkruiste de Rode Zee, ontving op een stenen tafel de wetten. Hij aanschouwde het brandende braambos. Op de berg Horeb of Sinaï werd hij door God geroepen als leider op te treden. Maar zelf zou hij het beloofde land niet binnengaan.

Een prachtig verhaal, rijk aan traditie en interpretatie, rijk aan theatrale mogelijkheden. En, zo je wilt, actueel en `helemaal van nu'. Dat laatste, Mozes' actualiteit, is het grote streven van regisseur en bedenker Jeroen Kriek. Met acteurs, zangers en muzikanten maakt hij een circus van stijlen, songs, videobeelden en danspassen rondom Mozes, die slechts in de verte een historische betekenis heeft. Goed, hij draagt een staf en een zandkleurige mantel.

Zijn vijanden, de Egyptische farao en de duivel vermomd als Lucifer, zijn ongehoord grofgebekt en schunnig. Dit tweetal hitst een stelletje terroristen op. Zij zijn tegen alles: tegen het kapitalisme van Amerika, tegen globalisering, tegen andersdenkenden. Het is allemaal `gewoon shit'. Hoewel het verlangen naar een betere wereld voortkomt uit idealisme, getuigen zij meer van nihilisme. Ze sjouwen een spandoek mee en schreeuwen met gebalde vuisten, als in een platte versie van een Brechtiaans leerstuk.

Ondertussen oefenen ze de repetitie van Mozes de Musical, waar een sjofele kerel opeens opduikt. Ze roepen hem uit tot de leider. Hun Mozes heeft `kloten' en `slaapkamerogen'. Wat volgt is het bekende verhaal: geharrewar en ruzie gedurende de veertigjarige zwerftocht. Veel rocksongs die weliswaar flirten met de rockopera Tommy, maar die helaas niet of nauwelijks boeien of muzikaal interessant zijn. Wel hard.

Uiteindelijk blijkt het beloofde land het hedendaagse Israël te zijn. Niks melk en honing. Mozes doet een stap naar voren en mitrailleurvuur velt hem.

In artistiek opzicht mist de musical dramatische zeggingskracht; sommige scènes zijn te uitgesponnen. Het mooiste beeld is dat van de Rode Zee, geprojecteerd op een langzaam openschuivend gordijn. De achterliggende gedachte van Mozes' overtuiging vind ik eerder verwerpelijk. Je kunt terroristen, autonomen, aanhangers van Osama bin Laden (ook hij doet mee als een soort Mozes), Brechtiaanse hervormers, dwarsliggers, religieuze fanaten niet aan elkaar gelijk stellen. Daarmee definieer je idealisme tot puberachtige dwarsigheid. En banaliseer je het gevaar dat met fanatisme is verbonden.

Het is dan ook onduidelijk wat Growing Up in Public met zijn religieuze voorstellingen wil zeggen. Het is te gemakkelijk gedacht. Mozes krijgt in de tekst dan ook geen dramatische contour. Zijn roep om het beloofde land verwordt gaandeweg tot een loze kreet. Hij stelt zich aan. Dat is het laatste wat je een hoofdpersoon met zo'n betekenis en historie mag aandoen.

Voorstelling: Mozes de Musical door Growing Up in Public. Idee en regie: Jeroen Kriek. Gezien 23/2 Stadsschouwburg Utrecht. Tournee t/m 27/4. Inl.: 030-276 12 20 of www.growingupinpublic.nl.