Finland: grote EU-landen duwen kleine aan de kant

De Finse premier Paavo Lipponen beschuldigt de grote landen van de Europese Unie ervan de kleine naar het tweede plan te willen dringen. Hij zei dit gisteren in de Finse krant Helsingin Sanomat.

Lipponen gaf daarmee een schot voor de boeg van de conventie over de toekomst van Europa, die donderdag in Brussel wordt geopend. Hij waarschuwde dat inter-gouvernementele samenwerking niet in het belang is van kleine landen in de EU. ,,Als de grote landen zich niet aan de regels willen houden, is dat veel gemakkelijker voor hen als er geen instelling is om in te grijpen, zoals de Commissie heeft gedaan'', zei hij. Volgens de Finse premier willen grote lidstaten een EU met regels die niet voor alle landen gelijk zijn.

De waarschuwing van Lipponen kwam direct nadat de Britse premier Tony Blair en de Duitse bondskanselier Gerhard Schröder het afgelopen weekeinde een brief aan hun EU-collega's stuurden. Daarin legden zij de nadruk op de rol van de Europese Raad, het topoverleg van de Europese regeringsleiders. Volgens diplomaten probeert Blair in de EU de initiatiefrol van de Frans-Duitse motor over te nemen. Die motor hapert de laatste jaren ernstig. Blair heeft de afgelopen maanden ook samen met de Spaanse premier José Maria Aznar en met de Italiaanse premier Silvio Berlusconi aan zijn Europese collega's geschreven.

Eurocommissaris António Vitorino (Justitie), die lid is van de conventie over de toekomst van Europa, zei gisteren ,,verbaasd'' te zullen zijn als de EU onder Britse druk de richting van meer inter-gouvernementele samenwerking zou kiezen. Hij wees erop dat de Britse minister van Buitenlandse Zaken, Jack Straw, juist heeft gezegd dat het opgeven van soevereiniteit op het gebied van de asiel- en immigratiepolitiek in Brits belang is.

De conventie zal over ruim een jaar voorstellen moeten doen voor een Europese grondwet. Daarvoor moeten de tegenstellingen tussen groot en klein, tussen federalisten en aanhangers van nationale soevereiniteit, tussen inter-gouvernementele en communautaire samenwerking worden overbrugd. Uiteindelijk moeten de Europese regeringsleiders in 2004 onderhandelen over een nieuw verdrag van de EU.

Wanneer dit niet lukt, geraakt Europa in een crisis, zei gisteravond de Belgische ex-premier Jean-Luc Dehaene, die vice-voorzitter van de conventie. De EU heeft zich dan niet aangepast aan de uitbreiding met waarschijnlijk tien nieuwe lidstaten in 2004. ,,Dat is geen catastrofe. Europa kan door een crisis vooruitkomen. Maar je kunt het beter vermijden'', zei hij.

De Europese regeringsleiders zijn er niet geslaagd om de EU met het Verdrag van Amsterdam (1997) en met het Verdrag van Nice (2000) op de uitbreiding voor te bereiden. Volgens Dehaene kan daarom nu ook al over een Europese crisis gesproken worden, maar komt daarmee niemand verder. Alle kandidaat-lidstaten zijn in de conventie vertegenwoordigd, maar zij mogen niet meestemmen.