Zwaar verlies voor hindoepartij BJP bij verkiezingen India

De hindoe-nationalistische partij BJP van premier Vajpayee heeft een zware verkiezingsnederlaag geleden in wat men het `hindoe-hartland' van India noemt: de noordelijke deelstaat Uttar Pradesh, met 160 miljoen inwoners.

Dat de partij in aantal zetels terug zou gaan werd verwacht, maar dat men zou eindigen met slechts 26 procent van de 403 zetels wordt als schokkend ervaren.

Uttar Pradesh geldt als `teststaat' in India: wie hier wint, wint vervolgens ook de nationale verkiezingen. Maar de partij die de verkiezingen nu in Uttar Pradesh heeft gewonnen is niet eens een nationale partij, maar een lokale boerenpartij.

Wat de gevolgen zullen zijn van dit verlies voor de positie van premier Vajpayee is onzeker. Volgens Sonia Gandhi van de oppositionele Congrespartij, die trouwens geen rol van betekenis meer speelt in Uttar Pradesh, is deze uitslag niets minder dan een motie van wantrouwen tegenover Vajpayee.

Vajpayee zei gisteren dat de verkiezingen van Uttar Pradesh niet mogen worden gezien als een `nationaal referendum'. Dit is echter in strijd met het feit dat de BJP met al haar nationale kopstukken campagne voerde in Uttar Pradesh alsof het om nationale verkiezingen ging. Het thema van de campagne was de strijd tegen terreur en de dreigende oorlog met Pakistan.

Deze onderwerpen hebben de kiezers van Uttar Pradesh niet kunnen bekoren. De winnende boerenpartij, de Samajwadi Party (SP), voerde campagne met concrete onderwerpen, zoals de prijzen van levensmiddelen, de slechte staat van de wegen en de hoge criminaliteit.

Hoewel er geen directe gevolgen zijn voor de nationale regering van Vajpayee, is het onmiskenbaar dat zijn positie ernstig is verzwakt. Binnen zijn partij is kritiek losgebarsten op zijn `neutraliteit', waarmee bedoeld wordt dat hij zich onvoldoende profileert als `hindoe-nationalist'.

Meer extreme hindoe-stromingen hadden bijvoorbeeld de kwestie van Ayodhya opnieuw willen gebruiken als verkiezingsthema. In Ayodhya werd in 1992 de Babri-moskee door fanatieke hindoes verwoest. De moskee zou staan op de plek waar god Rama is geboren. Hindoe-extremisten willen daar nu een hindoetempel bouwen, maar Vajpayee geeft daar vooralsnog geen toestemming voor. Hij vindt dat gewacht moet worden op de uitspraak van het Hooggerechtshof, dat de zaak in behandeling heeft.

Overigens heeft de BJP niet alleen in Uttar Pradesh verloren, maar in nog drie andere deelstaten waar verkiezingen werden gehouden, onder meer in de economisch zeer belangrijke staat Punjab. Hier verwierf de Congrespartij zelfs een absolute meerderheid.

President Musharraf van Pakistan zei gisteren dat deze verkiezingsuitslagen duidelijke indicaties zijn dat de Indiase bevolking geen oorlog wil om Kashmir en dat de wankele coalitie van Vajpayee eigenlijk geen mandaat heeft voor vredesbesprekingen. Dit is een vergaande interpretatie, maar men verwacht wel wel dat Vajpayee zich tegenover Pakistan terughoudender zal moeten opstellen.