Oog voor de buitenwereld

Als een héle gewone jongen ziet hij eruit. Je zou hem niet eens herkennen als de tweevoudige olympisch schaatskampioen. Zoals hij daar loopt, staat en zit, zoals hij praat en doet – alsof hij zojuist uit school is gekomen. Zo is hij niet de overtuigende kampioen van de vijf en de tien kilometer en de vice-kampioen op de 1.500 meter. Maar toch is Jochem Uytdehaage, opgegroeid op de Vechtsebanen in Utrecht, de kampioen van de Utah Olympic Oval geworden. Of hij het nu wilde of niet.

Zeg hem niet dat hij een groot talent is. Dat wil hij niet horen. Dat is namelijk niet zo. Hij heeft er altijd hard voor gewerkt, nog harder misschien wel dan de concurrentie die over meer talent beschikt. Als junior won hij helemaal niks, vertelt hij, om zijn gelijk te bevestigen. Het zal daarom nog moeilijk worden, beseft Jochem, om nog sneller te schaatsen, nog eens kampioen te worden en weer over vier jaar olympisch goud en zilver te veroveren.

Hij is nog een jongen, wat aandoenlijk is. Hij lispelt een beetje, wat nog aandoenlijker is. En hij adviseert de media ook eens aandacht te schenken aan de schaatsers en schaatssters die net geen medaille haalden of zelfs voorlaatste of laatste op hun onderdeel werden. Alsof zij er minder hard voor hebben getraind, alsof zij minder vermoeid waren dan hij de kampioen. Hij voelt mee met Bob de Jong, zijn landgenoot, die om onverklaarbare reden op het snelle olympische ijs van Salt Lake City niet vooruitkwam. Dat is toch ook heel fascinerend, misschien wel fascinerender, meent Jochem.

Wanneer hij niet schaatst, verzet hij zijn zinnen door onbevangen om zich heen te kijken. Naar vormen, naar mensen, naar gebouwen, naar hoe alles in elkaar zit. Het zal door zijn studie werktuigbouwkunde (productontwikkeling) komen en door zijn plannen om later iets met industriële vormgeving te gaan doen.

Hij vertelt hoe hij na een race uitgeput op zijn rug liggend ontdekte dat er sinds hij vorig jaar hier was een extra spant aan het dak van de Olympic Oval is bevestigd. Dat hebben ze natuurlijk gedaan, weet hij, nadat vorig jaar het dak was ingestort. Jochem heeft overal oog voor.

Drie jaar geleden meldde Jochem zich tussen de gevestigde namen. Samen met Sicco Janmaat en Mark Tuitert. Deze twee hebben nog niet zoals hij mannen als Romme, Ritsma en Postma kunnen overtreffen. Daar moet je nuchter, zelfverzekerd en nieuwsgierig voor zijn. Niet bang zijn ook, gewoon niet aan falen denken, gaan en zien wat er binnen je mogelijkheden ligt. En niet te vergeten over de perfecte coach beschikken. Vanzelfsprekend, want bij Uytdehaage verwacht je niet anders, wijst hij naar de invloed van Gerard Kemkers, even nuchter, even zelfverzekerd, even intelligent.

Nu volgt het nieuwe leven voor de schaatssurprise van Salt Lake. Huldigingen, omarmingen, zoenen, rijtoeren en ontvangsten bij belangrijke mensen die hij tot nu toe nog niet van nabij heeft mogen zien. De marketinggieren zullen zich bij hem melden, de leve-de-lol-industrie van Endemol en zijn geestverwanten Jochem Uytdehaage is ondanks zijn achternaam hot. Het geld zal binnenstromen, een nieuwe sponsor en nieuwe vrienden. Of de vrienden echt zijn, zal hij door schade en schande moeten ervaren. Want wanneer hij straks verliest, niet weer een wereldrecord rijdt of wordt overtroffen door een nieuw talent, dan is Jochem Uytdehaage niet hot meer.

Hopelijk heeft hij dan nog de nuchterheid en zelfverzekerdheid om in te zien dat het leven niet altijd leuk is. We hebben er vertrouwen in: Jochem blijft een héle gewone jongen.