In Hilversum

Hilversum op een winterse zondag, troostelozer kan de provincie niet zijn. De fletse middag is bijna voorbij, in het centrum heerst nog steeds de stilte van een dodenakker.

Tegen de zijkant van `Grand Hotel Gooiland' fladdert een aanplakbiljet in de wind: ,,Gooiland presenteert Venetië-maand, vier gangen menu met Venetiaans orkest''. Wie op deze dag in Hilversum aan Venetië moet denken, is dichter bij een depressie dan bij Italië. Om de hoek, op het bordes van het hotel, staat precies onder de letters `Grand' Jan Nagel, voorzitter van Leefbaar Nederland. Hij geeft een interview aan enkele radiojournalisten. De perspresentatie van de twintig kandidaten voor de Tweede Kamer zit erop.

De hele ambiance heeft iets symbolisch: Leefbaar Nederland leeft nog, maar het verval is al begonnen. Wat een grote dag had moeten worden, werd een pijnlijke bijeenkomst. Nagel kon alleen maar negatieve boodschappen brengen. Er was geen geld meer, er was nog steeds geen lijsttrekker en een van de belangrijkste kandidaten, boerenleider Wien van den Brink, had zich teruggetrokken.

Nagel wilde dan ook zo snel mogelijk van de bijeenkomst af. Telkens als hij een kort antwoord had gegeven op een vraag van een van de journalisten, voegde hij er haastig aan toe: ,,Nog andere vragen – dan wil ik u nu graag een glaasje aanbieden.''

Met het vertrek van Pim Fortuyn lijkt Leefbaar Nederland van zijn ziel beroofd. De euforie van eerdere bijeenkomsten is volledig verdampt. Het is nu vooral hard zwoegen voor de sluwe vossen aan de top: Nagel, Van Kooten, Schnetz. Geloven ze er nog écht in? Daar zaten ze op het podium met een bedaagd, grotendeels anoniem gezelschap dat de verkiezingskar moet trekken. Van de twintig mensen was er één onder de veertig en waren er twaalf boven de vijftig.

Wat bezielde die mensen? Eén voor één werden ze met hun antecedenten voorgesteld. Enkele uitverkorenen mochten zelf het woord tot de pers richten het begin van de pikorde. Ik liep achter de kandidaten langs, terwijl ze nerveus op hun beurt zaten te wachten. Stijf en recht zaten ze op hun hoge, harde stoelen die in een halve maan achter de bestuurstafel waren opgesteld.

Het had iets aandoenlijks. Dit was hun moment, dit was hun dag. Hiervoor waren ze 's morgensvroeg in Lemmer, Stadskanaal en Raamsdonksveer uit hun bed gestapt. ,,Gaan we vandaag fietsen?'' hadden hun kinderen gevraagd. ,,Nee, ik moet naar Leefbaar Nederland'', hadden ze gezegd.

Later, eenzaam in de auto, hadden ze de zinnetjes gerepeteerd die ze tegen de pers moesten zeggen. ,,Ik word gedreven door gewone mensen en wil daarom herkenbare politiek voeren, ongecompliceerd benaderen.'' Dat was het zinnetje van mr. Margriet de Jager (45), wethouder te Deventer. Zij mocht zelf haar woordje doen, ze hoorde dus al een beetje tot de elite. Haar ambitie straalde ons al even vurig tegemoet als haar rode hesje en haar rode haar. Bij de fotosessie na afloop stond ze op de eerste rij, daarna bleef ze in de buurt van de beroemde veteraan Tjerk Westerterp toen die geïnterviewd werd.

Lang gekoesterde, maar nooit helemaal bevredigde ambities. Dat is het verhaal van Leefbaar Nederland.