Geen record schaatsers, toch een positieve balans

De Nederlandse schaatsers konden hat aantal medailles van 1998 niet evenaren. Toch is de olympische balans positief.

Na de Winterspelen in Nagano kon het alleen maar minder, was de algemene verwachting aan de vooravond van de Olympische Spelen in Salt Lake City. Met elf olympische medailles keerde de Nederlandse ploeg vier jaar geleden terug uit Japan. De schaatsers oogstten toen twee bronzen, vier zilveren en vijf gouden medailles. De succesvolste Winterspelen voor Nederland werden de afgelopen twee weken niet overtroffen, succesvol waren ze even goed.

De teller stopte bij acht: driemaal goud en vijfmaal zilver. Absolute ster in de door Leo Visser geleide ploeg was Jochem Uytdehaage. Op de eerste schaatsdag veroverde hij met een wereldrecord de gouden medaille op de 5.000 meter. Met opnieuw goud op de 10.000 meter, eveneens met een wereldrecord, en zilver op de 1.500 meter loste hij de hooggespannen verwachtingen in en verdiende hij de eretitel van `schaatskoning van de Spelen'. Begin dit jaar schaatste Uytdehaage al superieur naar zijn eerste Europese allroundtitel en over drie weken is hij de favoriet bij de wereldkampioenschappen allround in Heerenveen.

Het succes van Uytdehaage is ook dat van Gerard Kemkers, de oud-schaatser die vier jaar geleden na de Spelen van Nagano zijn baan als bondscoach in de VS verruilde voor die van bondscoach in dienst van de Koninklijke Nederlandsche Schaatsenrijders Bond (KNSB). Van de vier schaatsers uit de ploeg van Kemkers stonden er in Salt Lake City twee op het podium: Uytdehaage en Renate Groenewold, op de 3.000 meter. Minder succes hadden Kemkers pupillen Carl Verheijen en Andrea Nuyt, die met haar vierde plaats op de 500 meter net buiten de prijzen viel. Na de eerste van de twee 500 meters bezette ze nog de derde plaats.

Kemkers' collega Peter Mueller beleefde weinig plezier aan zijn zevende Spelen. Van zijn drie troeven – Romme, Timmer en Wennemars – vliegt vandaag alleen Romme met een medaille naar huis. Voor SpaarSelect is de olympische oogst mislukt. Vier jaar geleden had Mueller aanzienlijk meer succes, toen onder zijn leiding Marianne Timmer naar twee olympische titels schaatste, op de 1.000 en de 1.500 meter. Jan Bos, die destijds ook deel uitmaakte van zijn sprintploeg, won in '98 zilver op de 1.000 meter. In Salt Lake City evenaarde Bos die prestatie, nu in dienst van de ploeg van DSB.

De afgelopen jaren investeerde Jan-Willem van Dijk als directeur van SpaarSelect vele miljoenen in zijn schaatsploeg, maar die investering werd in Salt Lake City niet verzilverd. Romme redde de eer met zilver op de 10.000 meter. Van Dijk was not amused in Salt Lake City. In december kondigde hij al aan dat zijn schaatsploeg wordt afgeslankt. Hij deed dat nadat Romme er niet in was geslaagd zich te kwalificeren voor de 5.000 meter, een van de twee afstanden waarop Romme in '98 olympisch kampioen werd. Van Dijk zinspeelde toen ook op een mogelijk vertrek van Mueller. Maar zo makkelijk zullen de wegen van de ondernemer en de coach zich niet scheiden. Mueller heeft nog een miljoenencontract én het vertrouwen van zijn schaatsers.

De ironie wilde dat de schaatser die er zes jaar geleden voor zorgde dat Peter Mueller als coach naar Nederland kwam, een gouden medaille won. Met zijn wereldrecordrace op de 1.000 meter zorgde Gerard van Velde voor de grootste verrassing in het Nederlandse kamp. Zijn ploeggenoot bij TVM Rintje Ritsma slaagde er niet in zijn ultieme droom van een olympische medaille uit te laten komen. Ritsma moest genoegen nemen met de negende plaats.

De Amerikanen buitten na een gedegen voorbereiding het thuisvoordeel uit. Ze wonnen net zoveel medailles als de Duitsers, acht. Met goud voor Casey FitzRandolph (500 meter), Parra (1.500 meter) en Chris Witty (1.000 meter), evenaarden ze de prestatie van de Olympische Spelen van Lake Placid in 1980. Maar toen zorgde Eric Heiden voor een vertekend beeld, met gouden medailles op alle vijf de afstanden. Van de in totaal dertig medailles werden de resterende zes plakken in Salt Lake City verdeeld onder de Canadezen (3), de Noren (2) en Japan (1).

Last but not least, de wereldrecords. IJsmeester Marc Norman legde een perfecte vloer neer: op acht van de tien afstanden werden wereldrecords gereden. Alleen de toptijden op de 500 meter, zowel bij de mannen als de vrouwen, bleven overeind. Norman creëerde de ideale omstandigheden voor een zinderend en grensverleggend schaatstoernooi.