Een genezingsproces voor huilende Amerikanen

De Feelgood Games zijn achter de rug. De Amerikanen voelen zich weer gelukkig dankzij de vele gouden medailles. De olympische beweging zit met een probleem. Een van de helden is fel omstreden.

Als de oude bard Willie Nelson van stal wordt gehaald om tijdens de sluitingsceremonie van de Winterspelen Bridge over trouble water te zingen, dan is Amerika op zijn best. Dan krijgen de Amerikanen wéér tranen in hun ogen. Alweer, want wat zijn er de afgelopen 17 dagen in Salt Lake City tranen geplengd. Tranen van vreugde als het Amerikaanse winnaars gold, tranen van compassie als het Amerikaanse winnaars betrof.

Tranen, altijd maar tranen. Olympische Spelen brengen wat teweeg in het gevoelsleven van mensen. Medailles schijnen het medicijn tegen alle ziekten te zijn. Wie de afgelopen twee weken het merendeel van de winnaars van de medailes heeft horen praten, weet niet beter dan dat zij voor hun medailleverovering zwak, ziek en misselijk zijn geweest. Zowat iedere medaillewinnaar heeft een leven vol leed achter de rug: familieleden die aan ernstige ziektes leden, bijna-doodervaringen hadden of gewoon uit de dood waren opgestaan. Wie gewoon is geweest of gewoon op tijd zijn bordje heeft leeggegeten, won geen medaille. De Feelgood Games zijn achter de rug en als we de Amerikanen moeten geloven waren het `geweldige' Spelen. Er viel inderdaad bijna geen onvertogen woord en de zo broze veiligheid na 11 september was gegarandeerd. Mannen en vrouwen in camouflage-pakken waren alert, personages met een verdacht uiterlijk werden netjes aan een nadere inspectie onderwerpen. Het was duidelijk dat de Amerikanen er alles aan gelegen was een goede beurt te maken en te laten zien dat een terroristische aanslag in de kiem gesmoord zou worden.

Het is altijd de vraag hoeveel er door de organisatie en door het Internationaal Olympisch Comité onder de dekmantel van onmetelijke liefde is gebleven. Is er niets gebeurd dat de officials en de veiligheidsmensen wilden toegeven? Is er niet meer doping gebruikt, dan bekend is geworden? Is er niet meer gemanipuleerd dan de kritische geest pleegt te veronderstellen? Laten we het er op houden dat niet alles volgens de olympische geest heeft plaats gehad. Links en rechts zijn vast en zeker onsportieve handelingen verricht, omdat dit de mensen eigen is.

Er is dope gebruikt, meer dan de onderzoekers hebben kunnen aantonen. Zoals in de slotfase van de Winterspelen duidelijk werd waarom langlaufers als de Duitse Spanjaard Mühlegg zo lang en zo hard vooruit konden blijven gaan. Het blijft kennelijk voor sporters een uitdaging naar middelen te zoeken die het lichaam sterker maken. Wanneer goud en geld lonkt, is de misdaad nabij. Het moet gezegd dat de nieuwe IOC-voorzitter Jacques Rogge zijn best doet de rottigheid uit de olympische beweging te halen. Maar net als zijn voorganger Samaranch zal hij straks tot het besef komen dat de mensheid geneigd is tot alle kwaad. Manipulaties zijn niet uit te bannen, zolang er nog overdreven veel waarde wordt gehecht aan het winnen van een gouden medaile aan het winnen aan zoveel mogelijk medailles.

Amerikaanse normen zetten de toon, zoals dat ruim een decennia geleden nog werd gedaan door de normen van de Sovjetlanden met hun nationalistische systeem. Het is begrijpelijk dat Amerikanen saamhorigheid verlangden na het nationale trauma van 11 september om weer gezond van geest te worden. Daarom werden de Spelen van Salt Lake City een grote healing-sessie. Medailles, vlagvertoon, de nationale hymne, zalvende en vooral opzwepende woorden van volksleiders en tranen als traumaverwerking. Het was alsof God het zo had gepland.

De Belg Rogge maakte zijn eerste Olympische Spelen mee als voorzitter. Hij probeerde zichzelf te zijn, innemend, integer en diplomatiek. Hij zag zich geconfronteerd met affaires van politieke aard, want zodra Amerikanen en Russen zich benadeeld voelen, springen de regeringsleiders als ware populisten op de barricaden. Omstreden jurybeoordelingen bij het kunstrijden en shorttrack en opmerkelijke startverboden bij het langlaufen deden de Russen zelfs overwegen hun afgevaardigden terug te trekken en bij een volgende olympische gelegenheid niet meer vertegenwoordigd te zijn. IOC en de plaatselijke organistie wisten met veel moeite de Russen tot kalmte te manen. Al zullen in de komende bestuurlijke sessies de knelpunten zonder twijfel aan de orde komen.

Olympische Spelen vragen om helden, mannen en vrouwen die meer dan één gouden medaille hebben gehaald of een onwaarschijnlijk wereldrecord hebben gevestigd. Een handvol deelnemers komt voor die heldenrol in aanmerking. Maar de rol die de langlaufer Mühlegg zich heeft toegeëigend, moet de olympische beweging tot nadenken stemmen. Drie gouden medailles behaalde de sinds vorig jaar voor Spanje uitkomende sportman, met onwaarschijnlijke overmacht.

Juist deze uitblinker blijkt op basis van doping triomfen te hebben gevierd. Zolang dit kan voorkomen, blijven de Olympische Spelen als een toernooi van mensen die elkaar met open vizier bestrijden ongeloofwaardig. Rogge weet intussen ook al: het zal nooit anders zijn. Hij zou met Willie Nelson een Bridge over trouble water willen meezingen. Maar hij weet dat de olympische beweging te weinig bruggen kan slaan om de onsportiviteit, hypocrisie en winstbejag uit de sport te bannen.