Dansmuziek met gevaarlijke standjes

Elf werken van elf verschillende componisten kriskras door de muziekgeschiedenis heen op één concert, dat leek gekkenwerk. Maar zondagmiddag in De Nieuwe Serie van Muziekcentrum Vredenburg in Utrecht pakte het toch goed uit, dankzij de gemeenschappelijke noemer van de dans, compleet met virtuoze choreografieën van Nils Christe op muziek van Purcell en Rébel en van Beppie Blankert op de balletpantomime Baby in der Bar (1927) van de Oostenrijker Wilhelm Grosz (1884-1939), een ontdekking van Werner Herbers, artistiek leider van de Ebony Band.

Met name de beweeglijkheid die Beppie Blankert nastreefde in de eenacter van Grosz met gevaarlijke standjes op een wiebelig cafétafeltje leek functioneel. Grosz moet niet worden verward met de visionaire karikaturist Georg Grosz die voorspelde dat Hitler minstens tien jaar aan de macht zou blijven, terwijl velen, onder wie Thomas Mann, hem hooguit een jaar gaven. Na zijn vlucht voor de nazi's raakte Grosz in handen van het amusementsbedrijf, eerst in Londen bij Tin Pan Alley, later in Hollywood op uitnodiging van Erich Korngold, zijn schoolkameraad.

Ook Baby in der Bar, Grosz' opus 32, draagt veeleer het karakter van een swingende dansfantasie, dan van een eenacter van zijn leraar Schreker, die hij welk degelijk ook componeerde. Béla Balász' knotsgekke script stelt weinig voor: drie danssolisten en zes mimende figuranten, begeleid door dertien musici, verhalen van een aangeschoten moeder die haar baby achterlaat in een bar. De razendsnel groot geworden kleine draagt met obscene verleidingsdansen de bezoekers uit. Het dada-karakter van deze barbaby is minder vrijblijvend speels als men bedenkt dat toen een heftige discussie woedde rond paragraaf 218 van de abortuswet.

Dans, mime, kostuums, licht en techniek sloten aan op deze typische twintigerjaren muziek in een soppig, sappig jazzidioom, smeuïg-smerig, met opmerkelijke uitschieters, zoals een pittig pianoduet en spannende kleuren in de expressionistische ontlading bij de entrees van de tragische moeder. Minder buikig klonk Satie's exquise Ragtime, ook elegant gespeeld als met flapperende jaspanden. Echt knotsgek was Ives' stoere Set of four Ragtimes Dances, niet minder enerverend gespeeld door het Ives Ensemble. Allerminst te versmaden bleek ook nog Luc Ferrari's Tango Pass, onnatuurlijk gloeiend als een kat die je met fosforescerende ogen toeblaast, ver verwijderd van de zoetige tango's zoals thans in de mode.

Concert: Dansez Maintemant! door Nieuw Sinfonietta Amsterdam, Ives Ensemble en Ebony Band. Gehoord 24/2, Vredenburg Utrecht.