Verdeeldheid laait op in Oost-Europa

De Midden-Europese kandidaat-lidstaten van de Europese Unie zijn onderling zó verdeeld geraakt, dat een gezamenlijk standpunt over de financiering van hun toetreding tot de Unie van de baan lijkt.

Een maand geleden waren de kandidaat-landen unaniem in hun afwijzing van de Brusselse voorstellen over financiële steun voor Oost-Europese boeren, maar inmiddels is van die eensgezindheid weinig meer over. De vier zogenoemde Visegrad-landen (Polen, Hongarije, Tsjechië en Slowakije) zouden elkaar volgende week treffen voor overleg over een gezamenlijk optreden, maar gisteravond zegden Tsjechië en Slowakije af. Aanleiding waren uitlatingen van de Hongaarse premier Viktor Orbán deze week in het Europees Parlement.

Orbán wekte de toorn van de Tsjechische premier Miloš Zeman en diens Slowaakse collega Mikulaš Dzurinda door opnieuw te beginnen over de zogeheten Beneš-decreten. Dat zijn de decreten die de toemalige Tsjecho-Slowaakse president Beneš aan het einde van de Tweede Wereldoorlog uitvaardigde en op basis waarvan `niet-loyale' minderheden onteigend en het land uitgezet konden worden. Het leidde tot de verdrijving van miljoenen Sudeten-Duitsers en vele duizenden Hongaren.

De Tsjechen en de Slowaken beschouwen de zaak als afgedaan, omdat de decreten indertijd gesteund werden door de geallieerden. Maar Orbán omschreef ze deze week als ,,een bizar stukje wetgeving dat niet spoort met Europese wetgeving''. Dat werd de leiders van Tsjechië en Slowakije te gortig.

De Slowaken waren al kwaad op de Hongaren vanwege de zogenoemde statuswet die Boedapest per 1 januari heeft ingevoerd. De wet biedt culturele, sociale en economische voordelen aan etnische Hongaren in de buurlanden. Slowakije weigert Hongaarse wetgeving op zijn grondgebied te accepteren en wil niet verder gaan dan bilaterale afspraken.

Vorige week suggereerde de Hongaarse premier dat de Slowaken op moeten passen, omdat ,,er straks ook nog gestemd moet worden over het lidmaatschap van de NAVO''. Slowakije vatte dit op als een nauwelijks verholen dreiging van NAVO-lid Hongarije om eind dit jaar tegen de toetreding van Slowakije te stemmen.